علل پوسيدگي دندان
مقدمه :
براي پيشگيري از ايجاد هر بيماري ابتدا بايد علل ايجادكننده آن بيماري را بشناسيم ، اگر از كساني كه دندان هاي پوسيده دارند پرسيده شود چرا دندانهايتان خراب شده است ؟ اغلب به مسئله ارث و جنس دندان اشاره مي كنند . ولي آيا همين يك نكته كافي است يا اين كه عوامل ديگري هم دخالت دارند ؟
عواملي كه در كتاب هاي مختلف مورد بحث قرار مي گيرد در اين جا نقل مي كنيم اين عوامل عبارتند از :
ميكروب ها ، مواد قندي ، اسيدها ، پلاك دنداني ، جنس ، شكل و وضع قرارگيري دندان ها ، كميت و كيفيت بزاق ، انواع غذاها و ارث .
غير از عواملي كه اشاره شد ، مطالب ديگري نيز در كتابهاي مختلف عنوان مي شوند . مثلاً ؛ در هندوستان تحقيقي انجام شد و ديدند كساني كه تنباكو مي جوند چون سطح دندان هايشان سائيده مي شود ، شيارها از بين مي رود و پوسيدگي كمتر ايجاد مي شود . دانشمندي مسئله استرس را مطرح مي كند ، كه با اين حساب صدها علت مي توان نام برد كه هر يك احتمالاً در ميزان پوسيدگي دندان ها به نحوي تاثير خواهند داشت .
تعريف پوسيدگي دندان :
وقتي قسمتي از ساختمان سطح دندان خراب مي شود ، دندان فاسد و پوسيده است براي آن كه اين تعريف شامل انواع بيماري هاي ساختمان سخت دندان از قبيا سائيدگي ، شكستگي و امثال اين ها نشود ، pindborg پوسيدگي دندان را با توجه به عامل ايجاد كننده اش چنين تعريف مي كند :
پوسيدگي دندان بيماري عفوني قابل انتقالي است كه با فعاليت ميكروبها در سطح دندان آغاز مي شود و در ساختمان آن پيشرفت مي كند .
تئوري ها :
- كرم خوردگي : در نوشته هايي كه از سرزمين آشور به دست آمده و متعلق به 700 سال قبل از ميلاد است ، خوانده اند كه خرابي و فساد دندان به علت كرم هايي است ، كه در دندان وجود دارند .
- مزاج : اين نظر در طب قديم مطرح بود و بيماري هاي مختلف را بيشتر به مزاج هاي مختلف مربوط مي دانستند .
- Vital theory : طرفداران اين نظريه معتقد بودند ، كه دندان از داخل خراب مي شود و عوامل بيروني و خارجي در شروع پوسيدگي دندان نقشي ندارند .
- Chemical theoey : برعكس نظريه vital است . طرفداران اين نظريه معتقدند كه مواد شيميايي بر روي سطح خارجي دندان سبب خرابي آن مي شوند . ( غذاي باقيمانده بر روي دندان سبب پوسيدگي آن مي شود )
- Parasitic or septic theory : اين تئوري فقط ميكروب ها را عامل پوسيدگي مي شناسند .
- parasitic theroy – Chemo يا Acidogenic : اين تئوري مواد شيميايي و ميكروب ها را با هم مسئول ايجاد پوسيدگي مي شناسد .
- proteolytic theory : طرفداران اين تئوري معتقدند كه ابتدا مينا از بين مي رود و سپس مواد معدني دندان ، فرو مي ريزد .
- proteolysis – chelation theory : طرفداران اين تئوري معتقدند ، خراب شدن دندان از خراب شدن مواد آلي مينا شروع مي شود .
- phosphorylatiny complexiny theory : طرفداران اين تئوري معتقدند ، چون در متابوليسم مواد قندي ، مقداري فسفات لازم است ، بنابراين فسفات از ساختمان مينا گرفته مي شود .
تعريف اصطلاحات :
- مغز دندان : حفره اي در وسط دندان كه محتوي رگ خوني و عصب است .
- عاج دندان : اطراف مغز دندان را احاطه مي كند .
- Cement : سطح خارج عاج را در قسمت ريشه ( بخشي از دندان كه در استخوان آرواره قرار دارد) مي پوشاند .
- ميناي دندان : بافت سختي است كه فقط در تاج دندان ( بخش نمايان ) سطح خارجي عاج را مي پوشاند ، كه شامل 97% نمك هاي كلسيم و 3 درصد مواد آلي است .
- پلاك دنداني : پلاك دنداني توده نرم و غليظي است كه از مقدار زيادي باكتري هاي مختلف و سلول هاي موجود در دهان ( سلول كنده شده از مخاط ) تشكيل مي شود و چنان بر سطح دندان مي چسبد ، كه به آساني با آب شسته نمي شود .
- متابوليسم : مجموعه واكنش هاي شيميايي كه در سلول زنده صورت مي گيرد .
- كوكسي ها : باكتري هاي كروي
- استرپتوكوك ها : باكتري هاي كروي زنجيره اي
- ويبريوها : باكتري هاي خميده
- اسپيروكت ها : باكتري هاي مارپيچ
- باسيل ها : باكتري هاي ميله اي
- گرم مثبت و گرم منفي : باكتري ها را بر اساس جنس ديواره به دو دسته گرم مثبت و گرم منفي تقسيم مي كنند ، كه در رنگ آميزي مضاعف ( يكي از انواع روشهاي رنگ آميزي و مطالعه باكتري ) باكتري هاي گرم مثبت بنفش و گرم منفي قرمز ديده مي شوند .
- هيدرات هاي كربن : يكي از انواع مواد آلي است كه داراي يك اسكلت كربني است .
عوامل اصلي كه در ايجاد پوسيدگي نقش دارند :
- ميكروب ها
- مواد قندي
- مقاومت شخص
زمان و سرعت ايجاد پوسيدگي
