سیستم همکاری در فروش سپیده

فهرست مطالب صفحه

1     مقدمه

2     توسعه و اهميت 1

3     گياهشناسي و زيست‌شناسي 3   2

4     روغن گلرنگ 5   4

5     شرايط آب و هوايي 5

6     تاريخ كاشت 7   6

7     خاك 8

8     كود 8

9     نيازهاي آبي 9

10    مبارزه با علفهاي هرز 9

11    برداشت 10

12    ارقام 11   10

13    آفات وبيماريها 13   11

14    جدول 14

مقدمه

گلرنگ Carthamus tinctorius L. ديرزماني است كه دراكثر كشورهاي جهان به عنوان گياهي با خواص برجسته كشت و زرع مي‌شود . سابقه كشت اين گياه درمصر به 4000 سال و در چين به 2000 سال قبل مي‌رسد . اين گياه جدا از آنكه به عنوان يك گياه روغني شناخته مي‌شود ،‌داراي خواص دارويي نيز مي‌باشد . داروي علفي آن جهت بهبود جريان خون ، كاهش درد و بهبود بيماريهاي عروقي به كار مي‌رود . اين گياه به دليل قابليت‌هائي نظيرقدرت سازگاري بالا ، ‌مقاومت به سرما،مقاومت نسبي به خشكي ، شوري و قليائيت بالاي خاك و موارد مصرف متعدد در بسياري از كشورها بطور گسترده كشت مي‌شود . روغن دانه اين گياه كيفيت قابل ملاحظه‌اي دارد . ميزان اسيد لينولئيك آن بين 73 تا 85 درصد است كه بالاترين مقدار دربين نباتات روغني مي‌باشد . اسيدلينولئيك موجود درروغن حاوي خواصي نظير كاهش چربي خون و كلسترول و سختي رگها مي‌باشد . روغن گلرنگ به عنوان ماده خام جهت افزودن به مواد رنگي ، ‌ورني ، جوهر چاپ و فيلم ،‌ نوار مغناطيسي و … بكار مي‌رود واين درحالي است كه موارد استفاده آن در صنعت روزبه‌روز درحال افزايش است . گلچه‌هاي اين گياه به عنوان ماده اوليه جهت استخراج پيگمانهاي رنگي به منظور افزودن به مواد غذايي به‌كارمي‌رود ،‌گلچه‌هاي گلرنگ حدود 30% پيگمان زرد دارد كه بطور قابل ملاحظه‌اي در مواد غذايي و نوشيدني‌ها و … مي‌تواند به كار رود . هرچند مزاياي برشمرده فوق در اكثر كشورهاي جهان مورد بهره‌برداري قرارمي‌گيرد ولي متأسفانه دركشور ما به دليل عدم اطلاع و شناخت كافي از اين گياه سطوح زيركشت آن اندك و تحقيقات برروي آن ناچيزاست .

توسعه و اهميت

گلرنگ يا كافشه ،‌وابسته به راستة سينادره1 ،‌تيرة آستراسه 2،‌جنس كارتاموس3و گونه زراعي تينك توريوس4 مي‌باشد .

سابقة كشت اين دانه روغني در كشور مصر به 2500 سال قبل مي‌رسد . به‌احتمال قوي گلرنگ درشمال شرق هندوستان ،‌ايران و يا تركيه اهلي گرديده است . گونه‌هاي زراعي اين گياه از گونه‌هاي وحشي آن مثل اكسيوكانتا 5و يا فلستينوس 6 منتج شده‌اند .

ميزان روغن قابل استخراج از بذر گلرنگ نسبت به رقم 25   20 درصد و از مغز دانه 45   35درصد مي‌باشد . روغن گلرنگ در تغذيه و صنايع مورد مصرف قرارمي‌گيرد . كنجاله باقي‌مانده پس از روغن‌كشي ، تا اندازه‌اي تلخ مزه است ولي با مخلوط نمودن آن با كنجاله چغندرقند و يا كنجالة ساقه نيشكر ، احشام مي‌توانند آن را با رغبت بخورند . طيف رنگي در گلبرگ‌هاي ارقام مختلف گلرنگ داراي دامنة زيادي بوده و به رنگ‌هاي سفيد ( به‌ندرت ) زرد ، نارنجي ،‌ليمويي ،‌قرمز و زعفراني ديده مي‌شود . ازخيس نمودن گلبرگ‌هاي گلرنگ مي‌توان در رنگين نمودن مواد غذايي استفاده نمود كه از ديدگاه سلامتي بر رنگ‌هاي سنتتيك ارجحيت دارند . گلبرگ‌هاي گلرنگ حاوي ماده رنگي به نام كارتامين7بوده كه به رنگ قرمز پرتقالي ديده مي‌شود ،‌ اين ماده نامحلول درآب بوده ولي در محلول‌هاي قليايي قابل انحلال است . كارتاميدين8 به رنگ زرد و محلول درآب مي‌باشد . عملكرد گلبرگ خشك ( با 8 درصد رطوبت ) دريك هكتار نسبت به رقم ،‌تراكم و نوع زراعت بين 120   70 كيلوگرم متغيراست . سطح كشت ،‌توليد و عملكرد هكتاري گلرنگ در دنيا در سال 1999 به ترتيب 1095611 هكتار ، 895396 تن و 817 كيلوگرم گزارش شده است . مهم‌ترين كشورهاي توليد كننده گلرنگ به ترتيب ايالات متحده امريكا ، مكزيك و هندوستان مي‌باشند . سطح كشت اين دانه روغني در كشور اندك بوده ولي در برنامه 5 ساله دوم ،‌سطحي معادل 14000 هكتار كه 21 درصد از سطح كل كشت دانه‌هاي روغني كشور مي‌باشد ، درنظرگرفته شده است .

1   Synadrae2   Astraceae3   Carthamus4   Thinctorius

5   C.Oxyacantha6   Palaestinus7   Carthamin8   Carthamidin

1

گياهشناسي و زيست شناسي

گلرنگ گياهي است پرشاخ وبرگ ، ريشه عمقي داشته به طوري كه اين ريشه در شرايط مناسب 2 الي 3 متر در خاك نفوذ مي‌كند . از ريشة مزبور ،‌ريشه‌هاي جانبي متعددي انشعاب حاصل مي‌كنند كه درآبرساني و تغذيه بوته نقش مهمي را برعهده دارند . اگر در شرايط معمول كه عمق گسترش ريشه‌گندم بطور عمودي 40 سانتي‌متر مي‌باشد ، نفوذ ريشه گلرنك اندازه‌گيري شود ميزان آن تا 220 سانتي‌متر نيز بالغ مي‌گردد . لايه متراكم و فشرده تحت‌الارض ، رشد ريشه را محدود مي‌كند ،‌ همچنين نمك خاك و آب آبياري از رشد ريشه خواهد كاست . مقاومت گلرنگ به شوري خاك كمتر از جو بوده ،‌ ولي از پنبه بيشتر است . هدايت الكتريكي (EC) به ميزان 11 سي زيمنس برمتر موجب افت عملكرد تا حد 25 درصد مي‌شود . بطور معمول گلرنگ در خاك‌هاي شور ،‌شاخه‌هاي خود را به صورت مجتمع و درانتهاي ساقة اصلي توليد مي‌كند . شكل ساقه استوانه‌اي بوده كه از رشد محور بالاي لپه1 حاصل مي‌گردد .

رنگ ساقه دراوايل رشد سبز بوده ولي به مرور كم‌رنگ شده و در مرحله رسيدگي به رنگ كرم يا كاهي درمي‌آيد . ساقه عاري از كرك است . در گلرنگ با افزايش شاخه‌هاي انشعابي از قطر ساقه اصلي كاسته مي‌شود . ارتفاع ساقه بستگي به نوع رقم داشته ولي با توجه به شرايط آب و هوايي و تراكم بوته ، قابل تغيير بوده و مي‌تواند از 50 تا 200 سانتي‌متر نوسان داشته باشد . خاستگاه ارقام پابلند گلرنگ ممالك تركيه و افغانستان بوده درحالي كه ارقام پاكوتاه نشأت گرفته از كشور هندوستان مي‌باشند .

اين دانه روغني و صنعتي در تراكم معمول ، ‌از ارتفاع 30   20 سانتيمتري سطح خاك ، از ساقه اصلي توليد انشعابات ثانوي نموده و ازاين انشعابات ثانوي ،‌انشعابات ثالث بوجود مي‌آيند .  زاوية بين ساقة‌ اصلي و شاخه‌هاي فرعي صفتي است كه به خصوصيات رقم بستگي دارد . دربيشتر ارقام اين زاويه بين 30 تا 70 درجه بوده ولي دربعضي ارقام دامنة‌آن بين 10 الي 90 درجه متغيراست . بنابراين ممكن است آرايش شاخه‌ها به شكل باز و يا بسته باشد . بسته بودن شاخه‌ها به‌ وسيلة يك ژن مغلوب و باز بودن آنها توسط يك ژن غالب كنترل مي‌گردد . بطور معمول در ارقام شاخه باز تراكم كمتر در نظر گرفته مي‌شود ، يعني فاصله رديف‌ها بيشتر خواهد بود ولي درارقام شاخه

1   Epicotyl

2

بسته تراكم بيشتر درنظر گرفته خواهد شد . برگ‌هاي اصلي در قاعده بوته به طورمعمول بزرگ ، كنگره‌دار و بدون خارهستند درصورتي كه برگ‌هاي انتهاي بوته ، در كل كوچك ، كشيده ،‌ عاري از كنگره و خاردار هستند . خاردار بدون برگ‌ها صفت ويژه مربوط به رقم است . برگ‌هاي ارقام مختلف مي‌تواند داراي خار، نيمه‌خاردار و يا بي‌خار باشد . صفت خاردار بودن برگ‌ها توسط يك ژن اصلي كنترل مي‌گردد . انتهاي هرانشعاب به يك طبق يا كاپيتول ختم مي‌شود . تعداد كاپيتول در يك بوته نسبت به رقم و محيط متفاوت بوده و مي‌تواند از 20 تا 200 عدد هم نوسان داشته باشد . سطح خارجي كاپيتول پوشيده از براكته‌هاي فلس مانند خاردار است كه حافظ گل‌هاي انفرادي داخل كاپيتول مي‌باشد . گل‌ها بصورت انفرادي ، در مجموع تشكيل گل مركب را مي‌دهند كه درداخل كاپيتول جاي دارند . تعداد گل‌هاي انفرادي در يك كاپيتول به صورت نرمال از 40 تا 100 عدد درنوسان مي‌باشد . با تلقيح گل‌ها،‌ هركاپيتول مي‌تواند به تعداد گل‌هاي انفرادي ، بذر توليد كند . گل مركب گلرنگ برعكس آفتابگردان ،‌