ایران با داشتن بیش از بیست نوع پوشاک مردان و زنان، دارای سرمایه ای کم نظیر است. یک نگاه عمومی به پهنه این سرزمین (که از نظر تنوع پوشاک به یک سالن مدجهانی مانند است) روشن می کند که مردم این مرز و بوم تا چه حد سلیقه نشان داده اند و به عنوان جلوه گری، تا چه اندازه بر اصل پوشاک افزوده، آن را آراسته یا گاهی پیراسته اند.

شاید اگر مدیست های جهان باخبر شوند که چنین سرمایه و منبع جهانی در این سرزمین وجود دارد، چه بسا با استفاده و الهام گیری از انواع پوشاک، پوشاک هایی با شکل تازه تری به جهانیان عرضه کنند. با بودن این همه زمینه و مایه، ایران را می توان به یک موزه بزرگ پوشاک شبیه دانست که ساکنینش (چون مانکن های لباس) در زندگی روزانه خود پوشاک محلی شان را عرضه می کنندو ما که تماشاگر این موزه بزرگ هستیم می بینیم که: پوشاک مردان کرد در 3 منطقه کردنشین کردستان، کرمانشاهان و آذربایجان غربی با کمی تفاوت یکی می باشد، ولی پوشاک بانوانشان با هم تفاوت روشن دارد، و مردم گیلان زمین، تنکابن و مازندران تا مرز ترکمانان، پوشاک بهم شبیه است و پوشاک بانوان گیلک در این میان دارای تنوع و جلوه ای خاص است، و می بینیم که پوشاک بانوان شمال خراسان در رنگ آمیزی چون پر طاووس رنگ به رنگ است و پوشاک مردان شرق خراسان در ابهت کمی از پوشاک بانوانشان ندارد. ما در این موزه بزرگ نیز که یک میلیون و ششصد و چهل و هشت هزار کیلومتر مربع مساحت دارد، فقط پوشاک متنوع و مجلل نمی بینیم بلکه دنیایی از زیور همه جور و همه رنگ می بینیم که آرایش این همه پوشاک هاست.

پیشگفتار

شکل پوشاک و تنوع آنها (در کم و زیادی یا بلندی و کوتاهی) تابع وضعیت مخصوص منطقه ای است که مردمش روی حفاظت از گرما و سرما، یا توجه به اعتدال هوا وادار به ایجاد آنها می شوند.

بر هیمن زمینه و اصل، در نجد ایران نیز انواعی پوشاک به وجود آمده است که در کمتر سرزمینی این چنین تنوع مشخص از هم وجود دارد.

شگفت در این است که ارتباط مداوم مردم این سرزمین با هم هنوز نتوانسته است سلیقه بومی شان را از میانه چنان بردارد که بی نشانه یا تحت نفوذ و تقلید به نظر برسند البته این هست که عده کم ساکن میان گروه های بزرگ از پوشاک همجواران برداشت های مناسب با ذوق و نیاز خود کرده اند ولی گروه های بزرگ همیشه حدود سلیقه خود را در نظر داشته اند و به استفاده از پوشاک محلی خود قناعت نموده اند (مثلاً میدانیم که کردها هنوز پوشاک اصلی خود را دارند، و لرها یا کرد بلوچ ها و قشقایی و گیلک ها هنوز از پوشاک محلی خود استفاده می کنند و این همه تماس ها در سلیقه اقوام بزرگ و مختلف ما رخنه قابل ذکر نکرده، اساس پوشاک بومی و محلی ما را به هم نزده است.

این پوشاک ها همه و همه یادآور پوشاک های دوران گذشته ماست و به آنها بستگی دارد.

با این که میدانیم بر مبنای تأثیر روابط عمومی، این اختلاف فاحش پوشاک به تدریج کم خواهد شد و زمانی دورتر از میانه برخواهد خاست، اینک جای بسی خوشوقتی است که این چنین سرمایه ای برای ما برجاست.

مقدمه: گردشگری پدیده ای است کهن که از دیرزمان در جوامع انسانی وجود داشته وبه طور پیوسته در طول تاریخ، متأثر از شرایط اقتصادی، فرهنگ-اجتماعی و زیست محیطی در حال تغییر و تحول است (قدیری معصوم و وثوقی، 1387: 42).

زمانی که سخن از صنعت گردشگری به میان می آید قبل از هر چیز بر جنبه های مثبت این صنعت از جمله ایجاد اشتغال، درآمد زایی، بهبود زیرساخت های اقتصادی افزایش درآمدهای مالیاتی، ارتقا کیفیت زندگی مردم، آشنایی با فرهنگ های مختلف و برخی از موضوعات دیگر تأکید می گردد.

تعریف گردشگر و گردشگری

در ابتدا به تعریف گردشگر و گردشگری و بعد به مفاهیم آن می پردازیم:

تعریف گردشگر: گردشگر به کسی گفته می شود که دست کم شب در یک اقامتگاه خصوصی یا عمومی به سر برد. (جنابی، 1381 : 5).

تعریف گردشگری: حرکت موقتی انسان ها به مناطقی خارج از محل کارو اقامت که طی آن فعالیت هایی بر اساس ویژگی هایی مکان مورد نظر صورت می گیرد و جهت تأمین نیازهای مربوط به مسافران باید تسهیلات و امکانات لازم فراهم گردد. (جوادی مهر، 1384: 10)

لغت گردشگری (Tourism) از کلمه Tour به معنای گشتن اخذ شده که ریشه در لغت لاتین Turn به معنای دور زدن، رفت و برگشت بدین مبدأ و مقصد و چرخش دارد. (پایانی و مقایی 1385 : 19)

اصطلاح توریست (گردشگر) از قرن نوزدهم معمول شد (رضوانی، 1374: 15) و برای اولین بار در سال 1811 در جمله انگلیسی به نام اسپورتینگ مگزین (مجله ورزشی)آمد. در آن زمان این لغت به معنای مسافرت به منظور تماشای آثار تاریخی و بازدید از مناظر طبیعی برای کسب لذت به کار می رفت (محلاتی 1380 :3) و به صورت رسمی در سال 1937 توسط سازمان ملل مورد استفاده قرار گرفت.(قرظو 1380 :5)

اما تعریفی که سازمان ملل از توریست در سال 1963 ارائه کرده است به این شرح است هرکس به هر دلیل از کشوری غیر از وطن خود بازدید کند و به کاری مشغول باشد و درآمدی کسب کند و یک شب در محل مورد نظر اقامت کند یا در طول روز از جای مورد نظر بازدید کند به آن شخص توریست یا گردشگر اطلاق می گردد. (منشی زاده و نصیری 1380: 10) مشروط بر اینکه حداقل مدت اقامت او از 24 ساعت کمتر و از 3 ماه بیشتر نبوده و کسب شغل و پیشه هم مدنظر است (رضوانی 1374: 15)

جهانگردی در تمدن اسلامی: با دقت در سفرنامه هایی که به جای مانده به این نتیجه می رسیم که آنچه از قرن نهم تا قرن چهاردهم میلادی وجود دارد سیاحت مسلمانان است به کشورهای خاورمیانه و خاور دور مانند: ژاپن و آفریقا و اروپا جهانگردان مسلمان گزارش سفر خویش را در کتاب های جغرافیایی و یا در تحقیقات تاریخی و عقیدتی ارائه دادند و در این دوراه خبری از رفت و آمد سیاحان اروپایی و مردمان غرب مسیحی نیس. و گویا آنان هیچ گونه ای علاقه ای به گردشگری نداشته اند. گاه گاهی به یک جهانگرد و تاجر یهودی غربی در بلاد شرق برمی خوریم.

از قرن 15 به بعد به ویژه 17 می بینیم که جریان گردشگری به طور دقیق به عکس جریان یافته است. جهانگردان مهم را غربیان تشکیل می دهند که سرزمین های شرق روی آورده و گزارش های گوناگونی از آداب، میراث فرهنگی، شیوه های حکومتی اجناس و محصولات شهرهای اسلامی داده اند و خبری از جهانگردان مسلمان نیست و یا اگر رحله های وجود دارد در محدوده سفر حج و از منطقه اسلامی به منطقه ای دیگراست.

جهانگردان ایران: از جمله جهانگردانی ایرانی می توان به برادران امیدوار اشاره نمود.

جهانگردی در اروپا از قرن بیستم:

تاریخچه گردشگری در اروپا به سفرهای زائران قرون وسطی برمی گردد. زائران کلیسای اعظم کانتربوری در انگلستان مسافرت خود را مسافرت مذهبی دانسته و آن را تجربه ای در روز تعطیل خود تلقی می کردند. زائران فعالیت هایی را آغاز کردند که هنوز هم آنها را می توان مشاهده کرد مثلاً سوغاتی آوردن از سفر، باز کردن حساب های اعتباری در بانک های خارجی و استفاده از اشکال مختلف حمل و نقل هنوز زائران در صنعت گردشگری جایگاه مهمی دارند. البته اشکال سکولار آن نیزشکل گرفته اند که می توانداز بازدید از مقبره جیم مورسیون در گورستان پرلاشز نام برد. در طی قرن 16 در انگلستان برگزار تورهای بزگ تفریحی کاملاً مرسوم بود. پسران نجیب زادگان و اشراف را برای کسب تجربه به تورهای دور اروپا اعزام می کردند. قرن 18 عصر طلایی تورهای بزرگ بود.

اهمیت گردشگری

افزایش درآمد: وقتی جهانگردان به کشوری وارد می شوند الزاماً باید هزینه هایی را در آن کشور بپردازند مثل هزینه غذا و هزینه محل اقامت، هتل، مهمانخانه، هزینه تفریحات، هزینه حمل و نقل، هزینه گشت ها، تورها، و همچنین پولی که بابت خرید سوغاتی و کالای بومی کشور میزبان می پردازند و هزینه ورود به موزه یا مکان دیدنی این هزینه ازطریق ارزی که وارد کشور میزبان می کنند باعث رونق اقتصادی کشور میزبان می شوند به جهانگردان صادرات نامرئی هم می گویند.

ایجاد شغل: با توسعه فعالت های جهانگردی زمینه برا ایجاد اشتغال فراهم می شود و این امر برای کشورهایی که با جمعیت جوان و متقاضی روبه رو هستند بسیار مفید است از هریک نفر گردشگر که وارد کشور میزبان می شود سه فرصت شغلی ایجاد می گردد.