بررسی امکان کاربرد سیستم هزینهیابی برمبنای فعالیت (ABC) در صنعت تراکتورسازی
نوع فایل:ورد
تعداد صفحات:150
اندازه فایل:955کیلوبایت
فهرست مطالب
چکیده
پیشگفتار
فصل اول:کلیات تحقیق
۱ـ۱ـ مقدمه۱
۲ـ۱ـ موضوع تحقیق۲
۳ـ۱ـ تشریح و بیان موضوع۳
۴ـ۱ـ اهمیت موضوع تحقیق۴
۵ـ۱ـ هدف و علت انتخاب موضوع۵
۶ـ۱ـ فرضیه های تحقیق۶
۷ـ۱ـ قلمرو تحقیق۷
۸ـ۱ـ جامعه ی آماری۷
۹ـ۱ـ خلاصه ی فصل۸
۱۰ـ۱ـ تعاریف واژه ها و اصطلاحات۸
فصل دوم: ادبیات و مبانی نظری تحقیق
۱ـ۲ـ گفتار اول: مفاهیم حسابداری و حسابداری سنتی
۱ـ۱ـ۲ـ مقدمه۱۰
۲ـ۱ـ۲ـ تاریخچه ی حسابداری۱۱
۳ـ۱ـ۲ـ حسابداری از دیدگاه های گوناگون۱۲
۴ـ۱ـ۲ـ حسابداری به عنوان یک سیستم اطلاعاتی۱۳
۵ـ۱ـ۲ـ تعریف حسابداری بهای تمام شده۱۵
۶ـ۱ـ۲ـ عوامل موثر بر سیستم حسابداری بهای تمام شده۲۱
۷ـ۱ـ۲ـ دلایل استفاده از سربار جذب شده به جای سربار واقعی۲۳
۸ـ۱ـ۲ـ تخصیص هزینه های دوایر خدمات پشتیبانی۲۷
۲ـ۲ـ گفتار دوم : سیستمهای هزینه یابی نوین ( ابزارهای نوین در مدیریت هزینه )
۱ـ۲ـ۲ـ مقدمه۳۵
۲ـ۲ـ۲ـ حسابداری مدیریت۳۵
۳ـ۲ـ۲ـ هزینه یابی بر مبنای فعالیت (ABC)39
2ـ۳ـ۲ـ۲ـ تاریخچه ی هزینه یابی بر مبنای فعالیت۴۰
۱ـ۲ـ۳ـ۲ـ۲ـ نخستین نسل سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت۴۱
۲ـ۲ـ۳ـ۲ـ۲ـ دومین نسل سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت ۴۵
۳ـ۲ـ۳ـ۲ـ۲ـ سومین نسل سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت ۴۶
۴ـ۲ـ۳ـ۲ـ۲ـ چهارمین نسل سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت ۴۹
۳ـ۳ـ۲ـ۲ـ هزینه یابی بر مبنای فعالیت برای کمک به تصمیمات مدیریت ۵۰
۴ـ۳ـ۲ـ۲ـ تمرکز برای فعالیت ۵۱
۵ـ۳ـ۲ـ۲ـ بازتاب صحت در استعمال منابع ۵۱
۶ـ۳ـ۲ـ۲ـ گرایش هزینه تحت روش (ABC) 52
7ـ۳ـ۲ـ۲ـ سطوح فعالیت در سیستم (ABC) 52
8ـ۳ـ۲ـ۲ـ ردیابی هزینه در سیستم (ABC) 56
9ـ۳ـ۲ـ۲ـ طراحی سیستم هزینه یابی بر مبای فعالیت ۵۸
۱۰ـ۳ـ۲ـ۲ـ مزایا و محدودیتهای هزینه یابی بر مبنای فعالیت ۶۴
۱۱ـ۳ـ۲ـ۲ـ مقایسه ی سیستم سنتی با سیستم (ABC) 65
3ـ۲ـ گفتار سوم: ویژگیهای صنعت تراکتور سازی ایران
۱ـ۳ـ۲ـ تاریخچه مختصر شرکت تراکتور سازی ایران۶۷
۲ـ۳ـ۲ـ هزینه یابی بر مبنای فعالیت در صنعت تراکتور سازی ایران۶۸
۳ـ۳ـ۲ـ کاربرد هزینه یابی بر مبنای فعالیت۶۹
۴ـ۲ـ گفتار چهارم: تحقیقات انجام شده در زمینه سیستم حسابداری هزینه یابی برمبنای فعالیت
۱ـ۴ـ۲ـ پیشینه تحقیق ۷۳
۵ـ۲ـ تعاریف واژه ها و اصطلاحات۷۵
فصل سوم: متدولوژی تحقیق
۱ـ۳ـ روش تحقیق۷۶
۲ـ۳ـ اهداف تحقیق۷۶
۳ـ۳ـ فرضیات تحقیق۷۷
۴ـ۳ـ جامعه ی آماری۷۸
۵ـ۳ـ ابزار اندازه گیری و روشهای جمع آوری اطلاعات۷۹
۶ـ۳ـ اعتبار و روائی ابزار اندازه گیری۸۰
۷ـ۳ـ روش آماری۸۱
فصل چهارم: آزمون فرضیات و تجزیه و تحلیل داده ها
۱ـ۴ـ مقدمه:۸۳
۲ـ۴ـ ارائه جدول و تلخیص اطلاعات ۸۴
۳ـ۴ـ تجزیه و تحلیل فرضیات و سئوالات پرسشنامه ۸۶
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادهای تحقیق
۱ـ۵ـ نتیجه گیری ۱۲۸
۲ـ ۵ـ پیشنهادات پژوهش۱۲۹
۳ـ ۵ـ پیشنهاد برای تحقیقات آتی ۱۳۰
۴ـ۵ـ محدودیتهای تحقیق ۱۳۰
فصل ششم: جداول و پیوستها
۱ـ۶ـ اطلاعات پرسشنامه
۲ـ۶ـ جداول و نمودار مقایسه ای شرکتهای تراکتور سازی
۳ـ۶ـ جدول آزمون آلفای کرونباخ
منابع و مآخذ
مقدمه
حسابداري بهاي تمام شده[1] داراي پيشينه اي بيش از سه قرن است، اما عصر حسابداري بهاي تمام شده به شكل مدون در سال 1885 آغاز شد.
در آستانه قرن بيستم انجمن مهندسين محاسب آمريكا متعاقب ترويج اصول مديريت علمي، علاقه وافري به حوزه حسابداري بهاي تمام شده نشان داد كه باعث گسترش اين رشته شد. آثار الكساندر هميلتون چرچ در مورد سربار توليد در همين دوره، باعث توسعه بيشتر درك عمومي از عوامل هزينه گرديد.
در دهه هاي1920 تا 1950 موضوعاتي از قبيل بودجه بندي[2]، هزينه يابي استاندارد، [3]، مفاهيم ظرفيت و هزينه يابي متغير[4] وارد مباحث حسابداري شد. هزينه يابي مستقيم[5] مهمترين تحول از تحولات مختلف دهه هاي 1950 تا 1980 بود. در دهه 1960 اصطلاح حسابداري مديريت رفته رفته جايگزين حسابداري بهاي تمام شده شد. در دهه 1990 حسابداري بهاي تمام شده جزئي از حسابداري مديريت محسوب مي شد. ضعفها و كاستي هاي هزينه يابي جذبي منجر به معرفي هزينه يابي بر مبناي فعاليت، توسط پرفسورجانسون و پرفسور كاپلان شد. آنان در كتابي بنام اطلاعات نامربوط: ظهور و سقوط حسابداري مديريت[6] فعاليتها را منشاء ايجاد هزينه دانستند و پيشنهاد كردند محصولات )يا مشتريان) به ميزان استفاده از فعاليتها، بايستي هزينه هاي مربوط را متحمل شوند. معرفي سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت[7] به ارائه سيستم مديريت بر مبناي فعاليت و همچنين بودجه ريزي بر مبناي فعاليت منجر گرديد.
سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت، مهمترين نياز واحدهاي اقتصادي، يعني اطلاعات صحيح و طبقه بندي شده را آنچنان تدارك مي كند كه امكان بهبود دائمي و دسترسي به كيفيت جامع[8] را تسهيل نمايد. اين سيستم به جاي پرداختن به عوارض، نشانه ها و معلول، به علت وقايع مي پردازد و علت ايجاد هزينه و توليد فعاليت را كالبدشكافي مي كند. اگر فعاليتي داراي فلسفه توجيهي، متقاضي و حتي ارزش افزوده نباشد، زمينه حذف، تعديل يا بهبود آن را فراهم مي كند. در حالي كه چنين خواصي در سيستمهاي بهاي تمام شده اي كه حول محور واحدهاي سازماني، مراحل توليد )نه فعاليتها) طراحي شده است، موجود نيست. طبقه بندي هزينه ها به مستقيم و غيرمستقيم و رويارويي با مقادير متنابهي به عنوان هزينه سربار كه تسهيم آنها به نحو صحيح اگر غيرممكن نباشد، بسيار دشوار است، تنها يكي از دلايل اين امر است. موجب و دليل بهتر، نحوه ي نگاه به كليت پديده هاست كه در هزينه يابي بر مبناي فعاليت داراي تفاوتي ماهوي با ساير سيستمهاي رقيب و سنتي است.
بهره گيري از سيستم مديريت و هزينه يابي بر مبناي فعاليت، فرصتهاي كلاني را براي خلاقيت، نوآوري، نوسازي و پيشرفت در سطوح مختلف واحدهاي اقتصادي فراهم مي آورد. براي باقي ماندن در صحنه ي رقابت و توسعه و رشد واحد اقتصادي بايد به گونه اي عمل شود كه هر كار در اولين مرتبه، به بهترين وجه انجام شود. براي تحقق اين منظور كليه اجزاي فرايندها، اعم از برنامه ريزي، هماهنگي، اجرا، نظارت و بازخورد، بايستي در هماهنگي با سيستم حسابداري نمايي شده قرار گيرد.
سيستمهاي مديريت و هزينه يابي در يك راستا و بر مبناي فعاليت طراحي مي شوند. فعاليتها در قلب سيستم حسابداري مديريت قرار دارند. تجزيه و تحليل واحد اقتصادي براساس فعاليتها، امكان ارتباط سطوح مختلف سازماني به نحوي كه براساس برنامه ها، هر واحد بتواند اقدام مورد نظر را انجام دهد، فراهم مي آورد، دستيابي به اهداف را تسهيل مي نمايد، محركها و منشاء هزينه و فعاليت را شناسايي مي كند و لذا فرايند بهبود و پيشرفت مستمر و سيستمهاي پيشيباني تصميم گيري را تقويت مي نمايد.[9]
2-1- موضوع تحقيق
موضوع مورد بررسي در اين تحقيق عبارت است از » بررسي امكان كاربرد سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت (ABC) در صنعت تراكتور سازي ايران« كه در ادامه به تشريح و بيان آن پرداخته شده است.
3-1- تشريح و بيان موضوع
امروزه بسياري از شركتها به منظور ادامه بقاء در بازارهاي رقابتي كه با تغييرات سريع تكنولوژي همراه است ناگزيرند با استفاده از روش هاي نوين در جهت بهبود مستمر كيفيت و كنترل و كاهش بهاي تمام شده محصولات خود بكوشند.
در چنين شرايطي شركتهاي بسياري در حال تغيير و تحول در سيستم هاي اطلاعاتي خود و دوري جستن از سيستم هاي سنتي و حركت به سوي مديريت هزينه ها[10] با ديدگاه كنكاش گرايانه هستند. جدي شدن بحث رقابت در صنايع ايجاب مي كند كه به بحث كنترل هزينه ها نگاه جدي تري به عمل آيد.
كيفيت[11] به عنوان پيش شرط و بليط ورود به ميدان رقابت جهاني نقش مهمي را ايفا مي كند. مشتريان به دنبال قيمت پايين تر، تأمين كنندگان به دنبال قيمت بالاتر، اتحاديه هاي كارگري به دنبال دستمزدهاي زيادتر و سها مداران به دنبال سهم بيشتري هستند. رقابت براي توليد محصولي بهتر با خصوصياتي مطلوبتر و قيمتي پايين تر صورت مي گيرد. موفقيت تجاري به نحوه ي مديريت تمام اين عوامل و ديگر عوامل دخيل، بستگي دارد.
سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت توليدي، فعاليتهاي عمده ي فرايند توليد را شناسايي و سپس در يكي از چهار طبقه زير طبقه بندي مي كند:
الف) فعاليتهاي سطح واحد محصول
ب) فعاليتهاي سطح دسته محصول
ج) فعاليتهاي سطح محصول
د) فعاليتهاي سطح كارخانه
هزينه هاي سه طبقه اول از فعاليتها، با استفاده از محركهاي فعاليت كه تابع گرايش و تغييرپذيري هزينه هاي مورد تخصيص است. به محصولات تخصيص داده مي شود، اما هزينه هاي فعاليتهاي سطح كارخانه به عنوان هزينه هاي دوره تلقي شده يا بر مبناي اختياري [12] به محصولات تسهيم مي شود.[13]
هزينه يابي بر مبناي فعاليت را مي توان بسط تكامل يافته اي از روش تخصيص دو مرحله اي هزينه تلقي كرد كه شالوده ي سيستمهاي نوين حسابداري بهاي تمام شده است. در مرحله اول اين روش، هزينه هاي غيرمستقيم منابع به مخازن هزينه[14] تخصيص مي يابد و در مرحله دوم، هزينه هاي انباشته شده در مراكز هزينه[15] به محصولات)يا به ساير موضوعات هزينه) تخصيص داده مي شود. تخصيص معمولاً براي ارزيابي عملكرد مدير مسئول مركز هزينه و براي تعيين بهاي تمام شده ي محصولات بكار مي رود.
4-1- اهميت موضوع تحقيق
با توجه به اينكه درصد بسيار بالايي از مديران امور مالي سازمانها و شركتهاي كشور ما از سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت ( ABC) هيچگونه اطلاعي ندارند و از طرفي تعيين قيمت فروش متأثر از قيمت تمام شده مي باشد و كاملاً منطقي است كه براي فروش يك محصول مدير نياز به داشتن هزينه ي تركيبات بكار رفته در محصول داشته باشد.
مديران به هزينه هاي صحيح براي تصميمات استراتژيك در مورد محصول مانند طراحي توليد و بازاريابي دارند. هر تصميم استراتژيك مانند كنكاشي در مورد طرح جديد محصول، معرفي محصول جديد و تلاشي جهت بازاريابي محصول يا خط توليد، متأثر از هزينه و سودآوري مورد انتظار محصول خواهد بود. بالعكس اگر به نظر برسد كه سودآوري محصول كاهش مي يابد، مسئله توقف مطرح مي شود.
هزينه هاي محصول نقش مهمي را در تعيين قيمت، بخصوص در مورد محصولات سفارشي كم فروش و بدون قيمت بازار ايفا مي نمايد.
اطلاعات ناصحيح مي تواند باعث شود شركت از استراتژي نامناسب و بدون سودآوري پيروي كند، هزينه هاي صحيح شانس تصميم گيريهاي غلط را كاهش مي دهند.
مديران از سيستم هزينه يابي محصول به اطلاعاتي در سطوح فعاليت نياز دارند تا بتوانند بهبود مداوم را رهبري كنند. هزينه يابي بر مبناي فعاليت (ABC) حاصل طبيعي محيط رقابتي و پيچيده امروزي است و با توجه به شرايط اقتصادي موجود كه در بعضي از بخش ها منجر به فراواني توليد نسبت به تقاضا شده است، به منظور كمك به مديران در چنين شرايط رقابتي، اين اميد هست كه با اجرا نمودن سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت در عمل به قيمت تمام شده ي واقعي تري دست يافته تا هم به مديران در اتخاذ تصميمات صحيح كمك موثري شده باشد و هم به جامعه علمي و دست اندركاران امور مالي سازمانهاي كشورمان آگاهي بيشتري نسبت به سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت داده شده باشد.
صنعت تراكتورسازي ايران به عنوان يكي از مهمترين محورهاي حركت به سمت توسعه و شكوفايي كشور كه با مسائل پيچيده ورود و بكارگيري تكنولوژي هاي جديد روبروست، از اين واقعيت به دور نيست. لذا هر گونه تلاش در شناسايي و بكارگيري سيستم هاي مديريتي نوين در شرايط كنوني اقتصاد ايران مي تواند گامي به سمت توسعه و پيشرفت كشور باشد.
5-1- هدف و علت انتخاب موضوع
يكي از اهداف اساسي سيستم حسابداري بهاي تمام شده، تهيه اطلاعات صحيح مربوط به بهاي تمام شده محصول است. زيرا يك واحد تجاري وقتي از هزينه هاي توليد محصول خود اطلاع در دست داشته باشد، مي تواند فعاليت خود را برروي سودآورترين تركيب توليد متمركز نموده و از فعاليت هاي غير سود ده جلوگيري نمايد.
سيستم هاي مرسوم هزينه يابي در اين خصوص داراي ضعف هايي هستند. زيرا زماني كه محصولات توليدي متنوع اند، سيستم هاي مرسوم هزينه يابي، قيمت تمام شده ي محصول را غيرواقعي گزارش مي نمايند. خصوصاً تنوع در اندازه محصول و تعداد توليد در هر دسته، دقت در محاسبه قيمت تمام شده را تحت تأثير قرار مي دهد. هزينه يابي بر مبناي فعاليت (ABC) همچنين اطلاعات مفيدتري براي تصميم گيري در صنايع خدماتي كه دامنه ي خدمتشان متنوع است فراهم مي نمايد. اگر محصولات توليدي يا خدماتي خصوصيات مشابهي داشته باشند، هزينه يابي بر مبناي فعاليت (ABC) بطور معقول هزينه ها را دقيق تعيين مي كند. هدف استراتژيك (ABC) فراهم نمودن اطلاعات مفيد از جنبه هزينه و سودآوري به منظور تصميم گيري در مورد مناسب ترين قيمت، تركيب مناسب محصولات، و » بهبود عملياتي« از طريق تمركز بر عوامل ايجاد » فعاليت ها و عوامل هزينه« است.
هزينه يابي بر مبناي فعاليت (ABC) در مقايسه با هزينه يابي سنتي بر مبناي حجم بر آورد صحيح تري از هزينه محصول بدست مي دهد. استفاده از هزينه يابي بر مبناي فعاليت (ABC) به تنهايي منجر به سودآوري بيشتري نمي شود، مديريت از اطلاعاتي كه(ABC) در اختيارش قرار مي دهد براي تصميم گيري در مورد تركيب بهينه محصولات استفاده مي كند، اين عملكرد مديريت است كه منجر به نتايج رضايت بخشي مي شود.
هدف اصلي تحقيق حاضر “بررسي عوامل مؤثر بر امكان بكارگيري سيستم هزينه يابي بر مبناي فعاليت در صنعت تراكتور سازي ايران“ مي باشد.
6ـ1ـ فرضيات تحقيق:
فرضيه اصلي:
– اجراي سيستم هزينه يابي برمبناي فعاليت (ABC) در صنعت تراكتورسازي امكان پذير است.
فرضيات فرعي:
1- در صنعت تراكتورسازي ايران سهم سربار توليد بالاست.
2- در صنعت تراكتورسازي ايران پيچيدگي توليد محصولات وجود دارد.
3- در صنعت تراكتورسازي ايران تنوع توليد محصولات وجود دارد.
4- در صنعت تراكتورسازي ايران تنوع حجم توليد محصولات وجود دارد.
5- در صنعت تراكتورسازي ايران تنوع اندازه فيزيكي توليد محصولات وجود دارد.
6- در صنعت تراكتورسازي ايران پيچيدگي مواد اوليه مصرفي وجود دارد.
7- در صنعت تراكتورسازي ايران سهم موجودي كالاي ساخته شده و نيم ساخته در پايان دوره قابل توجه است.
8- در صنعت تراكتورسازي ايران امكان شناسايي انباره هاي هزينه و عوامل موجد هزينه وجود دارد.
7-1- قلمرو تحقيق
قلمرو مكاني تحقيق: مراكز توليد، پشتيباني توليد و ديگر واحدهاي غيرتوليد پشتيباني كننده در شركتهاي زير مجموعه صنعت تراكتورسازي ايران مي باشد.
8ـ1ـ جامعه ي آماري
جامعه ي آماري عبارت است از مجموعه ي كامل اندازه هاي ممكن يا اطلاعات ثبت شده از يك صفت كيفي در مورد واحدهايي كه مي خواهيم استنباط هايي راجع به آنها صورت گيرد. جامعه، پارامترهاي آماري تحقيق است و منظور از عمل گرد آوري داده ها استخراج نتايجي درباره ي جامعه مي باشد.
جامعه ي آماري اين پژوهش شركتهاي زير مجموعه ي صنعت تراكتور سازي ايران (شركت مادر) مي باشد كه در جدول زير اسامي اين شركتها قيد شده است
