سیستم همکاری در فروش سپیده

بازار نو (شيراز)

اين بازار از جانب دروازه اصفهان و در امتداد بازار وكيل ساخته شده و باني آن ميرزا يوسف اشرفي مازندراني – از وزراي شيراز – است كه به سال 1229 هـ.ق از منصب خود بركنار گرديد. اين بازار در ابتدا به «بازار ميرزايوسفي» شهرت داشت ولي از اواخر دورة قاجار به جهت جديدالاحداث بودن آن به بازار نو معروف شد.

بازار وكيل (شيراز)

اين مجموعه ارزشمند، در شرق ميدان شهرداري شيراز و جنب مسجد جامع واقع گرديده و از ساخته هاي كريم خان زند است كه ظاهراً ساختمان آن بعد از سال 1187 هـ.ق آغاز شده است. (نقشة ش 142 و 144)

به اعتقاد نويسندگان، كريم خان زند در ساخت اين بازار، بازار قيصريه لار را مدنظر داشته و به روايت ديگر، كريم خان بازار وكيل را از روي بازار صفوي كازرون (بازاري كه در دوره كريم خان زند برپا بوده و بعدها در دوره قاجاريه خراب و نوسازي شد) ساخته است. علي رغم شباهت معماري بازار به معماري دوره صفوي، همچون ديگر آثار كريم خان زند داراي ويژگي ها و خصوصيات منحصر به فردي است و همچنين از نظر وسعت، عرض و تزيينات بر مجموعه بازارهاي قبلي رجحان دارد.

همزمان با ساخت بازار و براي تسهيل بازرگاني و تجارت، سراها، گمرك و ضرابخانه اي در كنار بازار ساخته اند كه ساختمان آنها هم اكنون بر جاي مانده است. بازار وكيل در دوره زنديه از رونق زيادي برخوردار بوده و پيشه هاي مختلفي در آن به فعاليت اشتغال داشتند، اما با انتقال پايتخت در اوايل دوره قاجار،‌ از رونق آن كاسته شد. مالكيت بناها و حجره هاي بازار در اختيار كريم خان و جانشينان او بود كه با اجاره بهاي نسبتاً كمي در اختيار بازرگانان و ساير پيشه وران قرار داده مي شد.

بازار وكيل در حال حاضر متشكل از يك رشته اصلي شمالي – جنوبي و يك رشته كوچكتر غربي – شرقي است كه در محل تقاطع آنها چهار سوق وسيع و زيبايي ساخته اند. سراها و ديگر بناهاي مرتبط با بازار نيز در حواشي رشته اصلي بازار قرار گرفته و با درگاه و دالان هايي بدان راه مي يابند. متأسفانه اقدامات عمراني دوره اخير صدماتي به اين مجموعه وارد ساخته است، از جمله با احداث خيابان زند، رشته شمالي و جنوبي بازار وكيل در محلي نزديك چهارسوق قطع شده و چند حجره و طاق در اين بخش از ميان رفته است. همچنين در همين دوره تعدادي مغازه به نماي غربي بازار و بخشي از نماي مسجد الحاق شده كه اين امر صورت قديمي بازار را در اين قسمت دگرگون كرده است.

در ساخت و شالوده ريزي بازار، ظاهراً دقت زيادي به خرج داده شده، چرا كه بعد از گذشت ساليان دراز و وقوع زلزله هاي متعدد، هيچ خللي در ساختمان آن، به ويژه در طاق بزرگ چهارسوق پديد نيامده است. مصالحي كه در ساختمان بازار به كار رفته در شالوده، سكوها و ازاره ها، سنگ هاي تراشيده در قطعات نسبتاً بزرگ؛ و در بدنه و طاق ها آجر است. از ديگر نكات قابل توجه بازار مسأله تأمين روشنايي و تهويه هواي داخل آن است كه با تعبيه بادگيرها و روزنه ها يا پنجره هايي اين مسأله به مناسبترين شكل صورت گرفته است.

رشته شمالي – جنوبي بازار وكيل در هر سمت چهارسوق 41 زوج حجره يا مغازه دارد و همچنين درگاه ها و راهروهايي در آن تعبيه شده كه دسترسي به كاروانسرهاي روغني، احمدي، گمرك و ضرابخانه را فراهم مي سازد. رشته شرقي – غربي بازار كوچكتر است و در سمت شرقي 19 زوج حجره – مشهور به بازار علاقه بندان – و در سمت غربي 10 زوج حجره – مشهور به بازار تركش دوزها دارد. به موازات بازار تركش دوزها، در سمت جنوب چهارسوق، بازار ديگري است كه مدخل ورودي آن در جلو مسجد وكيل قرار دارد و به بازار شمشيرگرها مشهور است. بازار اخير 11 زوج حجره دارد.

پوشش راهروهاي ميانه بازار عبارت از گنبدهاي خوش طرحي است كه بر روي طاق يا قوس هاي جناغي قرار گرفته اند. ارتفاع اين طاق ها از كف بازار حدود 11 متر بوده كه بعد از بالا آوردن كف بازار – حدود 1 متر – به 10 متر كاهش يافته است. بر بالاي هر يك از حجره ها،‌ پنجره هايي تعبيه شده كه روشنايي بخش مركزي بازار را فراهم مي سازد. مغازه ها وسعت زيادي دارند و در جلو هر كدام از آنها سكوهايي از قطعات سنگ هاي حجاري شده بزرگ نهاده اند تا مغازه داران كالاهاي خود را بر روي آنها عرضه كنند. نماي بيروني اين سكوها مزين به نقوش برجسته، به اشكال ترنج است. با بالا آوردن كف بازار، بخش عمده اين سكوها در زير خاك مدفون شده است.

نقطه مركزي بازار، چهارسوق زيباي آن است كه در محل تقاطع دو رشته بازار ساخته شده است. اين بخش به شكل هشت ضلعي است و گنبد بزرگ و مرتفعي بر روي آن بنا شده است. سطح زيرين اين گنبد به شيوه زيبايي آجرچيني و تزيين شده و بر فراز آن بادگيري ساخته اند. در گذشته در ميانه چهارسوق، حوض مرمرين زيبايي وجود داشت كه آب آن از مجرايي كه از زير كف بازار تركش دوزها مي گذشت، تأمين مي شد. با بالا آمدن كف بازار، اين حوض در زير سطح كنوني بازار قرار گرفت.

از بخش هايي كه در دوره قاجار در كنار بازار وكيل ساخته اند مي توان به بازار مسگرها و اردوبازار اشاره كرد كه اولي به سال 1298 هـ.ق و توسط حاجي ميرزا معتمدالدوله ساخته شده است. همزمان با ساخت بازار وكيل بناهاي ديگري نيز در مجاورت آن ساخته شدند كه از آن جمله مي توان به ضرابخانه، گمرك و تعدادي سرا اشاره كرد. (نقشه ش 142)

ضرابخانه: اين بنا در ميانه راسته اصلي بازار و تقريباً رو به روي مدخل كاروانسراي روغني واقع گرديده و محل ضرب سكه حكومت زنديه و معاملات پولي و تجاري (به منزله بانك) بوده است. اين بنا داراي درگاه ورودي، دالان ها و حجره هاي با تزيينات كاشيكاري در پوشش مدخل است و از نمونه هاي شيوه معماري دوره زنديه است.

بازار يزد

مجموعه بازار تاريخي يزد در بافت قديمي شهر، محله لب خندق و مجاور ميدان خان، ميدان ميرچخماق و خيابان هاي قيام و امام خميني واقع گرديده و به همراه بناهاي تاريخي مجاور خود،