بررسی علل و عوامل و مکانیزم نحوه شكل‌گيري فرآيند فرسايش خاک

بررسی علل و عوامل و مکانیزم نحوه شكل‌گيري فرآيند فرسايش خاک

تعداد صفحات: 27

حجم فایل: 22.2 KB

فرمت فایل: doc

دسته بندی:

قیمت: 299,900 ریال

تعداد نمایش: 10 نمایش

ارسال توسط:

تاریخ ارسال: 2 شهریور 1405

به روز رسانی در: 3 شهریور 1405

خرید این محصول:

پس از پرداخت لینک دانلود برای شما نمایش داده می شود.

299,900 ریال – خرید

با اجتماع تدريجي، رسوبات وزنشان بالا رفته و آب درون آنها نيز خارج مي‌شود. اين روند به سخت شدن رسوبات منتهي مي‌گردد. لايه‌هاي رسوبي فوق گاه چنان در پوسته زمين فرو رفته كه به قسمت‌هاي بسيار گرم آن رسيده و در پي ذوب شدن به صورت ماگما درمي‌آيند. تمامي فرآيندهاي تشكيل سنگ، بالاآمدگي، فرسايش و رسوبگذاري، مراحلي از يك چرخه پيوسته از رخدادهاي زمين‌شناسي هستند.

تمامي سنگ‌ها در سطح زمين در اثر پديده‌هاي مختلف فرسايش خصوصاً در اثر تغييرات آب و هوا، تجزيه و متلاشي مي‌شوند. هوازدگي كمكي كه به فرسايش مي‌كند، سائيدن قطعه سنگ‌ها و حمل آنها به جاهاي ديگر است. اين عمل منجر به تسطيع و سست شدن تدريجي سطح زمين مي‌شود.

عوامل موثر در فرسايش

نيروي متحرك در تمام حالات فرسايش، نيروي كشش جاذبه به طرف پايين است، اما عوامل اصلي كه توسط آن سنگ‌ها تخريب و جابجا مي‌شوند، رودخانه‌ها، يخچال‌ها، امواج و جريان‌هاي باد است. مواد رسي در اثر پديده‌اي به نام حركات توده‌اي به طرف پايين مي‌لغزد.

عوارض سطحي ايجاد شده توسط فرسايش

بسياري از عوارض سطحي زمين داراي اشكال مشخصي هستند كه پديده‌هاي عمده اي را كه تحت تاثير  آن شكل گرفته‌اند، را منعكس مي‌كنند. مثال‌هاي بارز در اين مورد عبارتند از دره‌هاي رودخانه‌اي، دره‌هاي يخچالي، دريابارهاي ساحلي (ديواره‌هاي قائم فرسايش يافته با شيب زياد) و آثار لغزيدگي زمين. عوامل جوي چون مقدار و پراكندگي فصل باران، برف و تبخير و نوسان درجه حرارت و جهت باد، پديده‌هاي فرسايشي را در هر ناحيه كنترل مي‌كنند.

فرسايش در گذشته

شرايط آب و هوايي زمين پيوسته در حال تغيير است. مثلاً ميليون‌ها سال گذشته قشرهاي يخي، نواحي معتدل امروزي را به وسعت زيادي مي‌پوشانيدند و با تغييرات چرخه اتمسفر باعث بارندگي كافي در قسمت‌هايي از صحراي آمريكا و سبب نگهداري رودخانه‌هاي دائمي گرديده است. همين ‌طور بعضي از نواحي گرمسيري كه در حال حاضر مرطوب مي‌باشند، در گذشته شرايط صحرايي داشته‌اند.

فرآيندهاي فرسايش در اين محل‌ها با پديده‌هاي امروزي متفاوت بوده است و خيلي از ساختمان‌هاي مناظر امروزي تحت شرايط حاكم در گذشته شكل گرفته‌اند و سنگ‌هايي با مقاومت متنوع كه به نسبت‌هاي متفاوت تحت تاثير خوردگي، كج شدگي و گسل‌خوردگي قرار داشته‌اند، در معرض هوازدگي و فرسايش قرار گرفته‌اند. مثلاً فرسايش بلافاصله در طول خطوط ضعيف مانند درز گسل‌ها عمل نمود.

 

 

شكل‌هاي مختلف فرسايش

فرسايش ارتفاعات

در طول مدت زياد فرسايش ارتفاعات را از بين برده و آنها را تبديل به دشت كم ارتفاع مي‌كند كه در آن ساختمان‌هاي زمين‌شناسي به صور مختلف تشكيل گرديده است. اين دشت‌ها ممكن است در نتيجه بالاآمدگي پوسته قاره تشكيل فلات را بدهند كه با حضور ارتفاع بلندتر و شيب تندتر رودخانه‌ها مشخص شده‌اند و دره‌هاي عميق و تنگي را حفر مي‌كنند.

فرسايش نواحي شيب‌دار

در نواحي شيب‌دار، فرسايش سريع و با شتاب بيشتري صورت مي‌گيرد. در نواحي نيمه‌خشك شيب‌دار،   پوشش‌هاي گياهي تا اندازه‌اي مانع فرسايش مي‌شوند، اما در صحراها و زمين‌هاي سرد، فرسايش آهسته‌تر عمل مي‌نمايد. بطور كلي، نسبت فرسايش براي زمين‌هاي خشك (زمين‌هايي كه از آب بيرون هستند)، 6/8 سانتيمتر در 1000 سال برآورد شده است.

فرسايش سطح زمين توسط باد

فرسايش بادي به دو صورت «رويش يا بادروبي» و «سايش» است. در جاهايي از سطح زمين كه پوشيده از ذرات ريز و ناپيوسته و عاري از رطوبت و پوشش گياهي است، جريان هوا مي‌تواند ذرات را با خود حمل كند. بادبردگي تا رسيدن به سطح ايستايي ادامه مي‌يابد. در جاهايي كه زمين از ذرات ريز (لاي و ماسه) و قلوه سنگ و شن درست شده است. باد به طور انتخابي ذرات ريز را حمل مي‌كند و ذرت درشت به تدريج به صورت پوش ممتدي درمي‌آيند كه اصطلاحاً «سنگفرش بيابان» ناميده مي‌شود. اين پوشش، از فرسايش بيشتر سطح زمين توسط باد جلوگيري مي‌كند.

هرچه سرعت باد بيشتر باشد، ذرات را به ارتفاع زيادتري بلند مي‌كند، به فاصله دورتر مي‌برد و بالاخره ذرات بزرگتري را حمل مي‌كند. ذرات حمل شده به وسيله باد، مخصوصاً بادهاي قوي، به دو بخش بار بستري و بار معلق تقسيم مي‌شوند. ذراتي كه توسط باد حمل مي‌شوند، پس از برخورد به موانعي كه بر سر راه آنها قرار دارند، موجب سايش سطح آنها مي‌شوند. قطعات و تكه سنگ‌هاي پراكنده، بيرون‌زدگي‌ها و حتي موانع مصنوعي از قبيل ساختمان‌ها، ديوارها، تيرهاي برق يا تلفن ممكن است در معرض فرسايش بادي قرار گيرند. سايش معمولاً در اثر برخورد ذراتي كه نزديك سطح زمين حركت مي‌كنند، انجام مي‌گيرد.

فرسايش يكي از عوامل تاخريبي خاك به شمار آمده و در لغت به معني كاهش تدريجي مي‌باشد. عوامل متعددي در اين امر موثرند، مثلاً در اراضي شيبدار يا تپه ماهور، چنانچه خاك سطحي در امتداد شيب زمين شخم بخورد، به تدريج در اثر فرسايش از بين خواهد رفت و در نتيجه خاك تحتاني با رنگ روشن ظاهر مي‌گردد.

به طور كلي خسارات ناشي از فرسايش در خاك سطحي يا خاك شخم خورده كه بسياري از عناصر غذايي قابل استفاده گياه نيز در اين لايه وجود دارد، شديدتر مي‌باشد.

فرسايش به دو دسته تقسيم مي‌شود

 

فرسايش آب

فرسايش بادي

 

فرسايش آبي منجر به خساراتي مي‌شود كه عمدتاً به شرح زير است

1.         خاك‌ فرسايش يافته ارزش كشاورزي خود را از دست مي‌دهد و خاك باقيمانده تحت‌الارض قدرت حاصلخيزي ناچيزي دارد.

2.         خاك انتقال يافته در اثر فرسايش، سبب بروز خساراتي نيز مي‌گردد. مثلاً ممكن است لايه‌اي از خاك تحتاني و غيرحاصلخيز روي خاك‌هاي حاصلخيز رسوب نموده و بدين طريق از ارزش كشاورزي آنها بكاهد.

3.         در اثر فرسايش و تشكيل گودال‌هاي عميق استفاده از ماشين‌آلات كشاورزي محدود و يا غيرممكن مي‌شود.

 

پاسخ دهید