سیستم همکاری در فروش سپیده

مفهوم بروکراسی

 کلمه “بروکراسی ” ابتداء در قرن هیجدهم توسط اقتصادانان فرانسوی به نام “وینست دوگوزنی ”  مطرح شد. اما در سال 1910 جامعه شناس آلمانی ماکس وبر موضوع وبحث بروکراسی را عنوان و تشریح کرد.بروکراسی از دو کلمه برو به معنی دفتر کارکنان سازمانهای دولتی و نیز میزتحریر اطلاق می شود. و کراسی که معنای یونانی دارد به مفهوم حکومت و اداره کردن است.بوروکراسی بصورت یک نظام فوقالعاده موفقیت آمیز جهت سازماندهی موسسات اداری و خدماتی ارائه شده است و وبر با توجه به شرایط اقتصادی سیاسی و بی نظمی های اداری  قرن بیستم و ظهور و شروع جنگ بین الملل  اول (1918    1914) به مطالعه سازمانهای دولتی در اروپاپرداخت ، وبه معرفی چهار چوبی  برای اداره صحیح و اثر بخش سازمانها اقدام نمود. وی در این فکر بود که چگو.نه می توان به طراحی سازمانها پرداخت تا براساس ویژگیهای تعیین شده ، نقش مثبت و سازنده ای در جوامع داشته باشند.

 بروکراسی در معنای متفاوت دیگری نیز بکار  می رود از جمله

1        بروکراسی به معنای سازمان معقول

2        بروکراسی به معنای عدم کارایی سازمان

3        بورکراسی به معنای حکومت به دست ماموران اداری

4        بروکراسی به معنای ادره عمومی

5        بروکراسی به معنای سازمان

6        بروکراسی به معنای جامعه نوین

مفهوم بروکراسی

الف      گاهی به معنای تشریفات زائد بکار میرود یعنی کاغذ بازی و مقررات اضافی

ب       گاهی به معنای دستگاه اداری است؛ یعنی همه ابزار و امکانات دولت مرکزی و محلی

ج     و گاهی نوعی خاصی از شکل سازمانی  که دارای ویژگی های مشخصی چون سلسه مراتب اختیار و نظام مقرارت است.

 مارکس وبر (1920   1864)

 از نظر تاریخی همزمان با فایول و تیلور بود و یک دانشگاهی و جامعه شناس او می خواست بداند که چرا کارکنان سازمانی از افراد مافوق خود پیروی می کنند .اولین نوشته او بنام ” تئوری سازمان اجتماعی و اقتصادی ” بود .

  تجزیه وتحلیل سازمان از نظر وبر

 وبر سه نوع اختیار مشروع را شناسایی کرد

1            سنتی     که در آن پذیرش افراد واجد اختیار از سنت و رسم ناشی می شود

2        کاریزماتیک     که در آن پذیرش از وفاداری و اعتماد به حاکمان سرچشمه می گیرد .

3        عقلانی     قانونی ، که در آن پذیرش از مقام یا سمت دارنده اختیار که توسط مقررات و دستورالعمل های سازمان محدود و مشخص شده ناشی می شود.

 ویژگی های بروکراسی از نظر وبر

             سازمان مداومی از وظایف مقید شده توسط مقرارت

            حوزه های مشخصی از مهارت ، یعنی تخصص ، اختیار تفویض شده و مقررات حاکم بر نحوه استفاده از آن

            تنظیم سلسله مراتبی از مقام ها یا شغل ها ، یعنی هر سطحی از شغل ها

            انتصاب در سمت ها برپایه مهارت فنی

            تفکیک اداره کننده گان از صاحبان سازمان

            مقام های اداری ، حقوق مربوط به خود دارند ، و صاحبان مقام ها دارای هیچ حقی نسبت به سمت مشخصی نیستند.

            مقرارت ، تصمیم ها و اقدامات به صورت کتبی تدوین وثبت می شوند.

 مهمترین عوامل رشد سازمانهای بورکراتیک  از نظر وبر

            اندازه ، زمانی که رشد سازمان آغاز می شود تخصصها افزایش می یابند و سطوح سازمانی  نیز افزایش یافته  و در نتیحه شغل های جدید ایجاد میشود و جذب نیرو از خارج از سازمان انجام می شود و بدنبال خود مهارت تازه ونگرشهای جدیدی از خارج سازمان را در پی خواهد داشت

            پیجیدگی ، هر چند که اندازه، پیجیدگی را بدنبال خود دارد عواملی چون تکنولوژی پیشرفته مدرن ضرورت ونیاز به مهارت ها ی  تخصصی تر را می طلبد . حیطه نظارت کوچک می شود و کنترل کیفیت جنبه حیاتی پیدا میکند و رقابت نیز بوجود می آید

 علاوه بر عوامل بالا باید به قوانین و مقررات دولت ها و جامعه بین المللی مانند بازار مشترک اروپا را نیز اضافه نمود.

 بروکراسی پس از  وبر

  با توجه به این که وبر به ساختار رسمی ساز مان ها کمک کرده است با این وجود ضعف های عمده ای را بر آن وارد کردند از جمله

الف    مقرراتی که عامل اصلی بالابردن کارآیی سازمان طراحی شده اند آنچنان اهمیت می یابند که هدف و مقصود نهایی فراموش می شود

ب    روابط بسیار خشک و غیر شخصی و کلیشه ای می شود.

 ج    تصمیم گیری ها به مطلق گرایی گرایش می یابند و انتخابها از قبل پییش بینی شده و راه های دیگر ترغیب نمی شود.

د    رفتار انعطاف ناپذیر به روابط خریدار و مشتری و مدیریت و کارکنان صدمه می زند.

ه    استاندارد کردن و دستورالعمل های روزمره و تکراری ، هماهنگی و سازگاری با محیط را مشکل می کند.

و     اعمال ” کنترل بر مبنای دانش ” وبر  ، متخصصانی را تربیت میکند که نظریات آنها با مدیران و سرپرستان عادی  در تضاد می افتد.

 آلوین گولدنر (Alvin Gouldner) جامعه شناس آمریکایی تئوری وبر را تکمیل کرد.به نظر او احساسات و افکار نیز بر موفقیت سازمان دخیل هستند و همچنین بر رفتار  تکیه می کرد ولی وبر بر جنبه ها ی ساختاری سازمان و میزان عقلانی بودن آنها تاکید می کرد. مقررات در هر سازمانی پاسخهای پیش بین شده و پیش بینی نشده ایجاد میکند.یک شرکت کوچک تولید گج برای افزایش کارایی ، اقدام به جایگزینی روشهای غبر رسمی بجای روش های رسمی کار نمود که در نهایت راندمان کار کاهش یافت .

آريالای گولدنر 3 الگو ارائه دادند

1        بورکراسی کاذب ، تحمیل مقررات از طرف نیروی خارجی (دفتر مرکزی) تدوین مقررات از طرف خود کارکنان.

2        بورکراسی انتخابی  ، عملا” از مقررات پیروی میشود ، زیرا مدیریت و کارکنان در باره ارزش آنها توافق کرده بوند.

3        بروکراسی متمرکز بر تنبیه ، تحمیل مقررات از طرف مدیر یا کارکنان صورت می گیرد.

  تعریف بروکراسی از دیدگاه چارلز هندی در کتاب درک سازمانها