سیستم همکاری در فروش سپیده

فهرست مطالب 

Table of Contents

1              تعريف صورت مسأله..  8 

1     1       مقدمه  ………….  2 

1     2       طرح مسأله  ….  3 

1     3       اهداف تحقيق  ………………….  4 

1     4       محدوده تحقيق  ……………….  5 

1     5       مراحل انجام تحقيق  ………..  6 

1     6       ساختار پاياننامه  ……………..  7 

2              مفاهيم پايه  ………………….  8 

2     1       معماري نرمافزار  ………………  9 

2     2       ارزيابي معماري نرمافزار .  14 

2     3       اهميت تصميمات معماري در ارزيابي معماري  ……..  16 

2     4       سبكهاي معماري مبتني بر ويژگي  …  18 

2     5       وب معنايي و هستانشناسي  …………….  20 

2     6       زبانهاي وب معنايي  …….  23 

  24  ………RDFS و RDF زبان      1     6     2

                2     6     2                 زبان OWL  ….  26 

                2     6     3                 مقايسه زبان OWL با زبانهاي شئگرا  .  28 

                2     7        كاربرد هستانشناسي و وبمعنايي در مهندسي نرمافزار ………….  31 

                2     8        جمعبندي مطالب فصل  ..  33 

3              بررسي و مقايسه روشهاي ارزيابي معماري نرمافزار  ……………..  35 

3     1       مقدمه  ……….  36 

3     2       روش تحليل معماري مبتني بر سناريو …………………  38 

3     3       روش تحليل معماري مبتني بر مصالحه ……………….  41 

3     4       روش ارزيابي بازبينيهاي فعال براي طراحي مياني    44 

3     5       روش ارزيابي تحليل تغييرپذيري در سطح معماري  ………………….  46 

3     6       روش تحليل معماري مبتني بر سناريو براي سناريوهاي پيچيده  ………………….  49 

3     7       مقايسه روشهاي گوناگون ارزيابي معماري  ………….  50 

3     8       جمعبندي مطالب فصل  ..  57 

4              ايجاد هستانشناسي متناسب با توسعه و ارزيابي معماري نرمافزار ……………  59 

4     1       مقدمه  ……….  60 

4     2       هستانشناسيهاي پيشنهادي ………….  62 

4     3       جمعبندي مطالب فصل  ..  69 

5              ارزيابي معماري نرم افزار برپايه هستان شناسيهاي پيشنهادي و مطالعه موردي  ……………  70 

5     1       مقدمه  ……….  71 

5     2       مطالعه موردي اول  ……….  71 

                5     2     1                 فاز نخست  ……..  72 

5     3       مطالعه موردي دوم  ……….  76 

5     4       مطالعه موردي سوم  ………  79 

5     5       جمعبندي مطالب فصل  ..  79 

6              خلاصه و نتيجهگيري  ..  81 

6     1       خلاصه تحقيق  ………………  82 

6     2       مرور دستاورد تحقيق  ……  84 

6     3       مقايسه با ساير روشها  …  85 

6     4       نقايص كار  ..  86 

6     5       زمينههاي آتي تحقيق ….  86 

پيوست يك: شناخت ابزار پروتژ  …………..  88  مقدمه  ……  89  معرفي پروتژ  ………………  92  معماري ملحق OWL  ………………….  95  ايجاد كلاسها …………..  97  ايجاد ويژگيها  …………..  98  ويرايش عبارات زبان OWL ………..  99  استدلال براساس منطق توصيفي ….  99  آزمون هستانشناسي  ………………….  101  مشاهده هستانشناسي به صورت گرافيكي  …….  104  ايجاد نمونهها  ………….  105 

پرسوجو در هستانشناسي  ………..  106  مراجع  ……….  108 

 چكيده 

معماري       نرمافزار نقش مهمي در چرخه حيات                 نرمافزار دارد بنابراين بايد بتوان به     شـيوه اي كـارا و مـؤثر بـه ارزيـابي آنپرداخت. ويژگي هاي كيفي، ريسك ها و غيرريسك ها، تصميمات معماري يا           تاكتيكها از جمله عناصري هستند كه در زمـانتحليل و ارزيابي معماري نرم افزار بايد به آنها توجه داشت. ارزيابي معمـاري      نـرمافـزار شـامل ارزيـابي              گزينـه هـاي  مختلـفتصميمات معماري، و نيز امكان تركيب آنها در جهت دستيابي به ويژگي هاي كيفي مورد نظر است. در                 معماريهاي پيچيده  معمولاً تلاش مي شود كه با استفاده از     سبكهاي متفاوت معماري، كه حاصل بهترين تجربيات هستند، بـه ايـن ويژگـي هـا دست يافت. در اغلب      روشهاي ارزيابي معماري مبتني بر سناريو مانند روش تحليل معماري مبتني بر مصالحه، به چگونگي انجام تحليل تصميمات معماري و امكان تركيب آنها جهت دستيابي به  ويژگيهاي كيفي توجه نشده است و تنها بـ ر شـرح مراحل و توالي انجام                  گامها و      ورودي ها و  خروجيها، تأكيد شده است.  

در اين تحقيق روشي براي پشتيباني از فرآيند ارزيابي معماري نرم افزار       پيشنهاد كرده و تلاش مي كنيم كه بـه              گونـه اي  صريحتر و با تكيه بر دانش و تجربيات، چگونگي انجام گام هاي تحليل در زمان ارزيابي را                روشن تر نماييم. در روش ارائه شده روي استفاده مجدد از دانـش معمـاري و همچنـين بـه اشـتراك گذاشـتن آن تأكيـد شـده اسـت. بـدين منظـور دو گونـه   هستانشناسي پيشنهاد گرديده كه در ساخت آنها به نقش        سبكهاي معماري مبتني بر ويژگي و تصميمات معماري توجـهشده است. همچنين در اين تحقيق براي نشان دادن اثربخشي روش پيشـنهادي در شـرايط مختلـف، سـه مطالعـه مـورديبررسي و تحليل گرديده است. 

كلمات كليدي. معماري  نرمافزار، ارزيابي معماري، هستان شناسي، ويژگـي  هـاي كيفـي، تصـميمات معمـاري؛ سـبك هـايمعماري. 

 VII

                1              تعريف صورت مسأله

1      1 مقدمه 

معماري نرم افزار نقش مهمي در چرخه حيات سيستم هاي نرم افزاري ايفا  ميكند. مسـتند معمـاري نـرم افـزار در جهـتبرآورده ساختن چندين هدف متفاوت تدوين  ميشود. بنابراين چنين مستندي بايد به گونه اي انتزاعي باشد كه توسط افراد جديدي كه وارد پروژه مي شوند قابل فهم بوده و آن چنان داراي جزئيات باشد كه به صورت نقشه راهي براي ساخت، عمـلنمايد و همزمان داراي اطلاعات كافي مورد نياز براي انجام عمليات تحليل نيز باشـد  [١]. مسـتند معمـاري نـرم افـزار، هـمتجويزي است و هم تشريحي؛ به اين معني كه قواعد و محدوديت هايي را براي تصميمات برخي از ذينفعان تجـويز نمـوده وبراي برخي از ذينفعان تصميماتي را كه در مورد طراحي سيستم گرفته شده است، شرح  ميدهد [2]. 

بايد بتوان به شيوه اي مؤثر در مرحله توليد معماري، تضاد ميان                نيازمنديهـا را تعيـين نمـوده و توصـيفات  ناكامـل درطراحي از ديد ذينفعان مختلف پروژه را به صورتي دقيق مشخص نمود. روش هاي مختلفي براي تحليل و ارزيـابي معمـارينرم افزار وجود دارند كه از لحاظ اهداف صريح و ويژگي                  هاي كيفي مـورد نظـر، تكنيـك هـا و فعاليـت هـا، و درجـه درگيـري

هدف از ارزيابي معماري نرم افزار يك سيستم پيش بيني كيفيت سيستم پـيش از سـاخت آن و شناسـايي ريسـك هـايبالقوه و بازبيني برآورده شدن نيازمندي هاي كيفي در طراحي هاي صورت گرفته مي باشد. همانگونه كه در [٣] گفتـه شـدهاست، معماري نرم افزار مجموعه اي است از نه دسته مفهوم متفاوت كه همگي در راستاي برقراري اهداف سيستم  نرمافـزاري  ايجاد مي شوند. اين مجموعه و زيرمجموعه هاي تشكيل دهنده آن را مـي توانيـد در شـكل 1     1، ملاحظـه نماييـد. بنـابراينويژگي هاي كيفي ريسك ها و غيرريسك ها، تصميمات معماري يا تاكتيك ها و غيره از جمله عناصري هسـتند كـه در زمـانتحليل و ارزيابي معماري نرم افزار بايد به آنها توجه داشت. ميزان دقت نتـايج بدسـت آمـده از روش هـاي ارزيـابي معمـاريمبتني بر سناريو تا اندازه زيادي به كيفيت سناريوهاي به كاربرده شده در ارزيابي معماري نرم افزاري وابسته است چـرا كـهاين     روشها همگي مبتني بر سناريو هستند. 

1      2 طرح مسأله 

هر روش ارزيابي خوب براي رسيدن به هدف ارزيابي بايد از      مجموعهاي از استانداردها و راهنماهـاي اسـتفاده                 بهـره منـدگردد. بنابراين روش ارزيابي بايد راهنماهاي صريحي در مورد اهداف، راهنماها و نيز توالي انجام روش داشـته باشـد كـه در اين راه، پشتيباني درست و مديريت شده از فرآيند مورد نظر از ضروريات مي باشد. اين كار با استفاده از ايجاد يك چارچوب براي نظارت و كنترل فرآيند       امكانپذير است. در اغلب                 روشهاي ارزيابي معمـاري مبتنـي بـر سـناريو ماننـد روش تحليـلمعماري مبتني بر مصالحه، به چگونگي انجام تحليل تصميمات معماري و امكان تركيب آنها جهت دستيابي به ويژگي هـايكيفي توجه نشده است و تنها بر شرح مراحل و توالي انجام                گامها و       وروديها و    خروجيها، تأكيد شده است. 

اخيراً          پژوهشهاي زيادي در زمينه مديريت دانش و كاربرد آن در اسـتفاده مجـدد صـورت گرفتـه اسـت [4]. چـرا كـه استفاده مجدد به عنوان يكي از مهمترين وسايل دست يافتن به               بهرهوري، كيفيت و اثربخشي در هزينه در دامنـه مهندسـي نرمافزار به شمار              ميرود [5]. به طور كلي هرگاه در توسعه                نرمافزار از استفاده مجدد سخن        ميرود، منظور استفاده مجـدد ازكد است. با اين حال، قابليت استفاده مجدد معنايي وسيعتر دارد به طوري كه چيزي فراتر از واسط هاي برنامه كـاربردي   و  كتابخانههاي كلاس بوده و         ميتواند شامل انواع فرآورده هاي پروژه توسعه نرم افـزار، ماننـد توصـيفات نيازمنـدي، الگـو هـا ي طراحي، توصيفات معماري، منطق طراحي ،            اسكريپتهاي  آزمون و غيره باشد [۶]. ارزيابي معماري مانند ساير               فعاليتهاي توسعه          نرمافزار يك فعاليت وابسته به دانش و تجربه است كه اگر آن را بدون داشتن پيش زمينه از تجربيـات پيشـين انجـامدهيم       ميتواند بسيار پرهزينه باشد. در عوض اگر با استفاده مجدد از دانش بتوان از                فعاليتهاي گذشته به صـورت مـوردي،استفاده كرد و         فرآوردههاي توليد شده از                كوششهاي ارزيابي معماري              نرمافزار گذشته را بـه گونـه مـؤثري بـه كـار بـرد، دركاهش هزينه ها بسيار مؤثر است [4]. قابليت استفاده مجدد از دانش موجود و نيز تجربيات و همچنين پشتيباني از فرآينـدو روش تحليل و ابزار دراغلب روش هاي ارزيابي معماري نرم افزار، در نظر گرفته نشده اند [4، 7]. به علاوه، انتخاب و استفاده از يك چارچوب استدلال براي ويژگي كيفي مطلوب [8] به همراه چارچوب مناسبي براي  تحليل معماري  نرمافزار از جملـهعوامل مهمي هستند كه در اين  روشها ناديده گرفته       شدهاند. 

1      3 اهداف تحقيق 

در اين تحقيق تلاش مي شود كه با پيشنهاد و استفاده از دو     هستانشناسي و نيز ارائه                  روشهايي در مورد نحوه اسـتفادهاز آن در ارزيابي معماري       نرمافزار، بتوان چارچوب و روشي براي ايجاد قابليت اسـتفاده مجـدد از دانـش و نيـز بـه اشـتراكگذاشتن آن در طي ارزيابي و تحليل معماري       نرمافزار، ارائه داد. اين چارچوب        مـي توانـد بـه عنـوان پشـتوانه مـؤثري بـراياستدلال در مورد                 ويژگيهاي كيفي مطلوب در زمان تحليل و ارزيابي در نظر گرفته شود. در اين ميان به دليل اينكـه رو ش ارزيابي تحليل معماري با انجام مصالحه، روشي است كه تقريباً به بلـوغ رسـيده و در حـال پـالايش              مـيباشـد و همچنـين ويژگيهاي كيفي متعددي در آن مورد توجه قرار     مي گيرد و نيز خود داراي                پيشزمينه     بالقوهاي است كه اسـتفاده مجـدد ازدانش را       امكانپذير    ميسازد، اين روش، براي ارائه روش مورد نظر و پيشنهاد         هستان      شناسيهايي، مورد توجه و تمركـز قـرارگرفته است. 

1      4 محدوده تحقيق 

با به كارگيري چنين روشي با تكيه بر هستان شناسي زيربنايي آن، مي توان به پرسش هايي مانند آنچه كه در ادامه آمده است، پاسخ داد كه البته اين كار با برقراري پيوندها و قواعد معنايي و ارتباطات ميان عناصـر سـاختاري معمـاري در جهـتروش ارائه شده، امكان پذير خواهد بود: 

•              آيا معماري كنوني براي دستيابي به    نيازمنديهاي                 غيروظيفهمندي مورد نظر براي سيستم، مناسب هست يا خير. 

•              تعيين مواردي از ويژگي                  هاي كيفي كه با معماري كنوني مي توان به صورت جزئي يا كامل، به آنها  دست يافت.

•              تعيين و بررسي امكان تركيب تصميمات مختلف  معماري براي دست يافتن به            ويژگيهاي كيفي مورد نظر.

•              درك بهتري از معماري توسط ذينفعان مختلف پروژه.

به اين ترتيب با به كارگيري هستان شناسي فرآيند ايجاد معماري نرم افـزار و سـپس ارزيـابي آن تـا حـدودي رسـمي  مي شود چراكه    زبانهاي       هستانشناسي اغلب مبتني بر منطق  هستند.       هستانشناسـي هماننـد اهرمـي اسـت  كـه فر آينـدتوسعه را به سوي برقراري اهداف سيستم راهبري مي نمايد. با استفاده از اين قابليت، مي توان تا جايي كه مورد نيـاز باشـد،محدوديت ها و قواعد محيطي و سيستمي را در قالب فرا   محدوديت ها و فرا قواعد در  فرا مدل معماري گنجانيـ ده و سـپسبا استفاده از آنها و با به كارگيري ابزارهاي مناسب  آنها را به همراه قواعد محيطي و دامنه مسأله مورد نظر، بر روند توسـعهمعماري نرم افزار در جهت برآورده ساختن اهداف مورد نظر، تحميل نمود. اين كـار بـه سـرعت بـر رونـد تحليـل و ارزيـابيمعماري و وارسي جامعيت معماري مي افزايد. لازم به ذكر است كه، هدف ما ايجاد روشي است كه بتوان         گزينههاي  مختلف يك تصميم و تركيب آنها را با تكيه بر اشتراك و استفاده مجدد از دانش بدست آورد. همچنين، هـدف مـا ايـن نيسـت كـهبتوانيم به صورت كمي بهترين تصميم ممكن را از ميان تصميمات ممكن بدست آوريـم . بـه عـلاوه، هـدف مـا ايجـاد يـكچارچوب استدلال كمي براي  اولويتبندي تصميمات معماري نيست.