سیستم همکاری در فروش سپیده

     1      اختلال سلوک14

2     1     1      همه گیر شناسی16

2     1     2      سبب شناسی17

2     1     3      عوامل مربوط به والدین19

2     1     4      عوامل اجتماعی      فرهنگی20

2     1     5      عوامل روانشناختی20

2     1     6      عوامل عصبی      زیستی20

2     1     7      عوامل عصبی (نورولوژیک)21

2     1     8      کودک آزاری و سوء رفتار با کودک21

2     1     9      سایر عوامل22

2     1     10      تشخیص و خصوصیات بالینی22

2     1     11      آسیب شناسی و بررسی های آزمایشگاهی26

2     1     12      تشخیص افتراقی26

2     1     13      سیر و پیش آگهی27

2     2     1      عملکرد تحصیلی28

2     2     2      پیشرفت تحصیلی29

2     2     3      همکلاسان29

2     2     4      انواع فعالیت های فوق برنامه ای و نقش آنها در تربیت اجتماعی29

2     2     4     1      اداره مدرسه29

2     2     4     2      شرکت در انجمنها30

2     2     4     3      خدمات اجتماعی30

2     3      تعریف خود پنداره32

2     3     1      مفهوم خود و خودپنداره33

2     3     2      اجزاي خود35

2     3     3      ابعاد درك خود35

2     3     4      چگونگي تشكيل خود پنداره36

2     3     5      عوامل مؤثر بر شكل گيري مفهوم خود38

2     3     6      ویژگی های خودپنداره38

2     3     7      ریشه های خودپنداره39

2     3     8      میزان رشد بلوغ40

2     3     9      تعامل اجتماعی40

2     3     10      برخی دیدگاه های در مورد خود41

2     3     10     1      دیدگاه پدیدار شناختی سوزان هارتر 42

2     3     10     2      ديدگاه رفتاري به عنوان منبع خود      فهمي      دال بم43

2     3     10     3      دیدگاه شناختی      اجتماعی در زمینه خود44

2     3     10     4      دیدگاه فروید در زمینه خود45

2     3     10     5      دیدگاه یونگ در زمینه خود46

2     3     10     6      دیدگاه مورفی در زمینه خود47

2     3     10     7      دیدگاه آلپورت در زمینه خود47

2     3     10     8      دیدگاه بندورا در زمینه خود48

2     3     10     9      دیدگاه کتل در زمینه خود48

2     3     10     10      ديدگاه انسان گرايان در رابطه با خود پنداره49

2     4      مهارت های اجتماعی51

2     4     1      مبانی نظری مهارتهای اجتماعی51

2     4     2      تعریف مهارتهای اجتماعی53

2     4     3      ماهيت مهارت اجتماعي 58

2     4     4      مهارتهاي لازم براي ارتباطات اجتماعي 61

2     4     4     1      مهارتهاي دريافت 62

2     4     4     2      مهارتهاي پردازش 62

2     4     4     3      مهارتهاي پيام رساني63

2     4     5      برخي ديدگاهها در مورد مهارت اجتماعي63

2     4     5     1      نظریه روانی      اجتماعی اریک اریکسون63

2     4     5     2      نظریه هوش هیجانی دانیل گلمن64

2     4     5     3      شهروندی دموکراتیک جیمزشِوِر65

2     4     5     4      سلسله مراتب نیازها ابراهام مزلو66

2     4     6      خصایص رشد اجتماعی در دوره نوجوانی67

2     4     7      انواع مسائل اجتماعی نوجوانان68

2     4     8      وظایف مدرسه در قبال تربیت اجتماعی افراد69

2     4     9      روابط اجتماعی بر اساس نقش های اجتماعی70

2     4     10      روابط اجتماعی بر اساس پایگاههای اجتماعی70

2     4     11      روابط اجتماعی بر اساس فرایندهای اجتماعی72

2     4     11     1      عوامل خانوادگی73

2     4     11     2      عوامل اجتماعی73

2     4     12      پیشگیري و درمان مشکلات رفتاري 74

2     4     13      آموزش مهارتهاي اجتماعي 76

2     4     13     1      اصول يادگيري در آموزش مهارتهاي اجتماعي 78

2     4     13     2      آموزش مهارتهاي اجتماعي به صورت گروهي 78

2     4     13     3      برنامه آموزش مهارتهاي اجتماعي79

2     5      مرور ادبیات و سوابق پژوهشی80

2     5     1      سوابق پژوهشي داخلي80

2     5     2      سوابق پژوهشي خارجي82

2     6      جمع بندی84

1     1     مقدمه

 دوران کودکی مهم ترین و حساس ترین دوران شکل گیری شخصیت فرد است بی توجهی به ان  نتایج جبران ناپذیری به دنبال خواهد داشت زیرا  پایه و اساس جامعه فردا را کودکان امروز تشکیل می دهند. در جامعه ای که کمتر به کودکان توجه می شود کودکان نابهنجار و بزهکاری بیشتری معضلات اجتماعی بیشتری مشاهده می شود. با توجه به اهمیت و جایگاه کودکان، بررسی مشکلات و رفع آنها شایان توجه است یکی از مشکلاتی که دامنگیر کودکان است و به وفور مورد توجه  متخصصان بالینی و روانشناسان  قرار گرفته ، اختلال سلوک است. اختلال سلوك همواره توجه صاحب نظران رشته هاي مختلف را به خود جلب كرده است .علت اين امر شايد پيچيدگي و تنوع علل ايجاد كننده اختلال سلوك از يك سو و تنوع مسائل رفتاري و پيامدهاي آن در زمينه هاي مختلف از سوي ديگر باشد. اختلال سلوك مجموعة پايداري از رفتارهايي است كه با گذشت زمان شكل ميگيرد و با علائمي مثل بي رحمي به حيوانات و مردم، تخريب اموال، نيرنگ، فريبكاري، دروغگويي، دزدي، تجاوز به حقوق ديگران مشخص مي شوند. چنين مسائلي ايجاد مشكلات جدي براي بيمار، خانواده و اجتماع خواهدكرد. حداكثر شيوع اختلال سلوك در دوره كودكي و نوجواني مي باشد و ميزان شيوع برحسب نوع مطالعات مختلف و جمعيت هاي مورد مطالعه متفاوت است. درحدود 6     16 در صد پسر ها و 2     9 در صد دختران زیر 18 سال مبتلا به اين اختلال گزارش مي شود و در برخي مطالعات شيوع كل آن را درجمعيت بين 8     16 سال حدود5      10 درصد می دانند (بوریس و دالتون  ،2004 ؛استینر ،2000 ؛ هیل ، 2002) .

هیچ عامل واحدی نمی تواند رفتار ضد اجتماعی و اختلال سلوک کودک را توجیه کند. بلکه بسیاری از عوامل زیستی      روانی      اجتماعی در پیدایش این اختلال نقش دارند. به طور کلی بدترین پیش آگهی اختلال سلوک مربوط به کودکانی است که علایم را در سنین پایین تری بروز می دهند، تعداد بیشتری از علایم را دارند و این علایم را بیشتر بروز می دهند. این موضوع تا حدودی ناشی از آن است که مبتلایان به اختلال سلوک شدید، ظاهراً در سال های بعدی زندگی بیشتر مستعد ابتلا به اختلالات دیگر مثل اختلالات خلقی و اختلالات مصرف مواد هستند. می توان گفت هرچه اختلالات روانی همزمان در کسی بیشتر باشد زندگی او مشکل تر و آشفته تر خواهد بود(سادوک و سادوک،2008؛ ترجمه ارجمند وهمکاران،1390).

یکی از مسائلی که ممکن است در کودکان دارای اختلال سلوک وجود داشته باشد ضعف در خود پنداره است. خودپنداره را مي توان درك فرد از خودش دانست كه در نتيجة تجربيات فرد با محيط و رابطة او با ديگران شكل ميگيرد (رينوكانينگام،2008) خودپنداره نظام پويايي است كه با اعتقادات، ارزشها، رغبت ها، استعدادها و توانايي هاي فرد ارتباط دارد. اين عوامل به نوبه خود تعيين كننده مسير زندگي فرد است(شفيع آبادي،1388).

ساختارخودپنداره همان گونه كه بسياري از پژوهشگران اظهار داشته اند، شامل » خودواقعي « (ديدگاه فردازآنچه واقعاً هست) و »خودايده آل « ( تصور فرد از آنچه دوست دارد درآينده بشود) است. هرچه اختلاف بين اين دو كمتر باشد فرد از لحاظ رواني در وضع مطلوبتري به سر مي برد(آلفلد     ليرو وسيگلمن  ،1997).

زندگي تحصيلي، يكي ازمهمترين ابعاد زندگي اشخاص است كه بر ساير ابعاد زندگي تاثير فراوان دارد. دراين بين يكي از مسايل و مشكلات اساسي زندگي تحصيلي افراد و نظام آموزشي هركشور، مساله ي افت تحصيلي و پايين بودن سطح عملكرد تحصيلي دانش آموزان آن كشور است(زهراكار،1386).اين پديده، علاوه بر زيان هاي هنگفت اقتصادي، سلامت رواني فراگيرندگان را مخدوش مي نمايد. منظور از افت تحصيلي، كاهش عملكرد تحصيلي درسي فراگيرنده از سطح رضايت بخش به سطح نامطلوب است. عوامل مختلفي برعملكرد تحصيلي افراد تاثير مي گذارند كه متخصصان تعليم و تربيت آنها را به چهار دسته شامل عوامل فردي، عوامل آموزشگاهي، عوامل خانوادگي و عوامل      اجتماعي تقسيم كرده اند(زهراكار،1386).

یکی از عواملی که می تواند عملکرد تحصیلی و خودپنداره افراد دارای اختلال سلوک را تحت تاثیر قرار دهد آموزش مهارت های اجتماعی می باشد. سال های نوجوانی مرحله مهم و برجسته رشد و تکامل اجتماعی و روانی فرد به شمار می رود. در این دوره نیاز به تعادل هیجانی و عاطفی به خصوص تعادل بین عواطف و عقل، درک ارزش وجودی خویشتن خودآگاهی با انتخاب هدف های واقعی در زندگی، استقلال عاطفی ازخانواده، حفظ تعادل روانی و عاطفی خویش در مقابل عوامل فشارزای زندگی و محیطی و برقراری روابط سالم بادیگران، کسب مهارتهای      اجتماعی لازم در دوست یابی، شناخت زندگی سالم و مؤثر و چگونگی برخورداری از آن مهمترین نیازهای نوجوان می باشد. بنابراین کمک به نوجوانان در رشد و گسترش مهارتهای اجتماعی مورد نیاز برای زندگی مؤثر، ایجاد یا افزایش اعتماد به نفس در برخورد با مشکلات و حل آن و همچنین کمک به آنها در رشد و تکامل عواطف و مهارتهای اجتماعی لازم جهت سازگاری موفق با محیط اجتماعی و زندگی مؤثر و سازنده در جامعه ضروری به نظر می رسند. به سبب بروز مسائل خاص، این دوره، با نوعی سردرگمی همراه با کاهش عزت نفس، خودکم بینی و خودپنداره منفی همراه با احساس خشم و پرخاشگری همراه است که سبب کاهش فعالیت های طبیعی و تعاملات اجتماعی می شود. به وسیله آموزش مهارتهای اجتماعی به نوجوان می توان وی را برای ادامه یک زندگی مطلوب یاری نمود. بنابراین توجه به نقاط مثبت، تقویت اعتماد به نفس و احساس خود باوری وخود ارزشمندی ازمهمترین کارهایی است که بزرگان دین وعلمای تعلیم وتربیت به آن توجه خاصی داشته اند  با توجه به اهمیت وارزش آموزش مهارتهای اجتماعی با اهداف پیشگیرانه و ارتقاء سطح سلامت و روان، فقدان این مهارت ها باعث می شود که فرد در برابر فشار ها و استرس ها رفتارهای غیر مؤثر و پرخاشگرانه روی آورد. آموزش چنین مهارتهایی در کودکان و نوجوانان احساس کفایت، توانایی مؤثر بودن، غلبه کردن بر مشکل و افزایش خودپنداره، عملکرد تحصیلی, توانایی برنامه ریزی و رفتار هدفمند و متناسب با مشکل را به وجود می آورد. هدف از این پژوهش بررسی تاثیر آموزش مهارت های اجتماعی بر خودپنداره و عملکرد دانش آموزان دارای اختلال سلوک است.

مبانی نظری وپيشينه پژوهش

2     1      اختلال سلوک

پژوهش ها نشان می دهد که عمده ترین اختلال های دوران کودکی که باعث مراجعه به متخصصان سلامت روان ی می شود ، اختلال های رفتاری است و در این میان شایع ترین نوع اختلال های رفتاری ، اختلال سلوک است.(ریچاردسون و جاگین  ، 2002).

اختلا لهاي رفتاري كودكان، اختلالهاي شايع و ناتوان كننده اي هستند كه براي معلمان، خانواده و خود كودكان مشكلات بسياري ايجاد مي كنند و با بسياري از معضلات اجتماعي ، همراه اند.  محققان دريافته اند كه  اختلال هاي رفتاري معمولا نخستين بار در سال هاي آغازين دوره ابتدايي مشاهده مي شوند(یوسفی، 1377).

اختلالهاي رفتاري به طور چشمگيري بر عملكرد تحصيلي      اجتماعي كودكان، تأثير منفي می گذارند و احتمال ابتلا به بيماري هاي رواني در دوره بزرگسالي ر ا افزايش مي دهندتا همين اواخر به راحتي فرض مي شد كه كودكان همان مشكلات بزرگسالان را دارند ، اما در سالهاي اخير، به طور روزافزون، به مشكلات روا نشناختي كودكان نيز توجه شده است . در واقع ، شناسايي مو اردي كه مشكلات باليني دارند و بررسي نوع، شدت و توزيع مشكلات سلامت روان و اختلالهاي كودكان، مي تواند به منظور ارزيابي ميزان شيوع آشفتگيهاي روا نشناختي، تعيين روند كنوني آن ها و تحول فرضيه هاي سبب شناسي، به كار رود(کانیو وهمکاران  ،1995، نقل از نجفی و همکاران ،1388).

از جمله اختلالهاي رفتاري ، اختلال سلوک است.اختلال سلوك، مجموعه اي از رفتارهاي ضد اجتماعي پايدار در كودكان است كه باعث اختلال در چند زمينة عملكردي آنان مي شود و ويژگي آن پرخاشگري و تجاوز به حقوق ديگران است . براساس تعريف تجديد نظر شده در چهارمين راهنماي تشخيصي و آماري اختلالهاي رواني، اختلال سلوك و اختلال نافرماني مقابله اي مربوط به دوران كودكي و نوجواني هستند. علامت اساسي اختلال سلوك، الگوي تكراري و پيوسته رفتاري است كه در آن حقوق اساسي ديگران متناسب با سن فرد نقض مي شود . اين گونه رفتارها در سه مورد (يا بيشتر ) از معيارهاي زير در 12 ماه گذشته بايد وجود داشته باشند : رفتار پرخاشگرانه كه موجب تهديد يا صدمه رساند ن به سايرين يا حيوانات مي شود، رفتاري كه موجب وارد آوردن زيان يا خسارت مالي مي شود، فريبكاري يا دزدي، نقض جدي مقررات (سادوک و سادوک ،2001؛ رفیعی و سبحانیان،1382).

کودکان دچار اختلال سلوک ممکن است در چهار زمینه زیر رفتارهایی بروز دهند: پرخاشگری جسمانی یا تهدید صدمه به دیگران، تخریب اموال دیگران یا خود، دزدی یا فریبکاری و نقض مکرر قواعد متناسب با سن، اختلال سلوکمجموعة پایداری از رفتارهایی است که با گذشت زمان شکل می گیرد و غالباً مشخصة آن پرخاشگری و تجاوز به حقوق دیگران است. اختلال سلوک با بسیاری از اختلالات دیگر از جمله اختلال کم توجهی/ بیش فعالی، افسردگی و اختلالات یادگیری همراه است و علاوه بر آن با چندین عامل روانی      اجتماعی نظیر سطح پایین اجتماعی      اقتصادی، روش تربیتی خشن و تنبیهی، اختلافات خانوادگی، فقدان نظارت مناسب والدین و فقدان کفایت اجتماعی ارتباط دارد. بر طبق ملاکهای DSM     IV     TR وجود سه رفتار اختصاصی از 15 رفتار ذکر شده ضروری است که شامل موارد زیر است: (1) زورگویی و قلدری؛ (2) تهدید کردن؛ (3) ارعاب دیگران؛ (4) بیرون ماندن از خانه علی رغم قدغن والدین؛ و (5) شروع قبل از سن 13 سالگی. DSM     IV     TR  همچنین تصریح می کند که فرار از مدرسه باید قبل از 13 سالگی شروع شده باشد تا جزو علایم اختلال سلوک محسوب می شود. این تشخیص را فقط زمانی می توان برای افراد بالاتر از 18 سال بکار برد که واجد ملاکهای اختلال شخصیت ضد اجتماعی نباشند. DSM     IV     TR  نوع خفیفی از این اختلال را توصیف می کند که در آن معدودی از مشکلات رفتاری فراتر از حدی که برای تشخیص لازم است وجود دارند و همچنین این مشکلات فقط منجر به آسیب جزیی دیگران می شوند. طبق DSM     IV     TR در نوع شدید این اختلال مشکلات رفتاری فراوانی علاوه بر حداقل لازم برای تشخیص وجود دارد و یا مشکلات رفتاری موجب آسیب قابل ملاحظه به دیگران می شود( سادوک و سادوک ،2001؛ رفیعی و سبحانیان،1382).